De Europese Commissie eist snel herstel; Griekse boeren en uitbetalende instanties voelen de gevolgen al.
In Letland draaide de fraude om projecten voor plattelandsontwikkeling. Een bedrijf sluisde meer dan negen ton aan EU- en staatssteun weg via schijn-aanbestedingen met gelieerde ondernemingen en valse documenten. De ontvreemde bedragen zijn teruggestort bij de Letse rurale dienst. De dader en het bedrijf zijn drie jaar uitgesloten van projectoproepen en kregen boetes opgelegd.
Volgens de Europese Aanklager (EPPO) bestond het misbruik in Roemenië uit het onterecht claimen van subsidies voor weidegronden. Een schapenhouder regelde leases en inschrijvingen op naam van familieleden en een eigen bedrijf, terwijl ambtenaren van de nationale betaalorganisatie hielpen om niet-beoordeelde percelen, overschatte oppervlaktes en zelfs beboste terreinen als subsidiabel te laten doorgaan. Er werden miljoenen euro’s veiliggesteld en bezittingen in beslag genomen.
De Europese justitie schetst in beide zaken een vast patroon: fraude met EU-landbouwmiddelen via valse of misleidende aanbestedingen, kunstmatig opgeblazen claims en misbruik van controlesystemen. In Letland leidde dat al tot een definitieve veroordeling; in Roemenië is een aanklacht ingediend en zijn opbeslagen gelegd.
In Griekenland zijn de consequenties inmiddels voelbaar. Uitbetalingen aan boeren zijn maandenlang vertraagd, wat honderden miljoenen euro’s ophoudt en liquiditeitsproblemen veroorzaakt. De hervorming van betaalinstantie OPEKEPE is versneld; taken worden ondergebracht bij de Griekse belastingautoriteit, met uitgebreidere controles vóór uitbetaling. Tegelijk waarschuwt Brussel dat subsidies kunnen worden opgeschort als tekortkomingen niet tijdig zijn verholpen.
Daarnaast grijpt de Europese justitie in individuele Griekse dossiers in. Bezittingen van betrokkenen zijn bevroren en onderzoeken naar grootschalige onregelmatigheden lopen door. Zulke stappen moeten voorkomen dat onterecht uitbetaalde EU-subsidies wegvloeien. Boerenorganisaties benadrukken dat rechtmatige ontvangers sneller duidelijkheid en betaling nodig hebben.
De Europese Commissie legt Griekenland een harde tijdlijn op. De kern is dat Brussel niet langer genoegen neemt met steekproeven en papieren controles. Integrale verificatie van eigendom, gebruik en bedrijfsactiviteiten moet standaard worden voordat geld de deur uitgaat.
Dat raakt niet alleen Griekenland: de Letse en Roemeense zaken tonen aan dat fraude met EU-landbouwgelden loont zolang de nationale aanbesteding en registratie kwetsbaar zijn.