Canada kan daarmee het eerste geassocieerde lid van de Europese Unie worden. Von der Leyen heeft de Canadese premier Mark Carney voorgesteld samen de weg vrij te maken voor zo’n nieuwe vorm van samenwerking. Von der Leyen deed haar voorstel in haar jaarlijkse State of the Union-toespraak in het Europees Parlement in Straatsburg. Carney woonde die toespraak bij. Canada en de EU spreken al langer over een veel nauwere samenwerking.
De nieuwe Europese Veiligheidsraad (inclusief niet-EU-laden) moet gaan functioneren naast de al bestaande militaire samenwerking binnen de NAVO. De afgelopen jaren is dat uitgebreide overleg al van de grond gekomen bij de ondersteuning van Oekraïne. Ook speelt een rol dat de Verenigde Staten als steeds vaker hun eigen gang gaan, ook op economisch terrein.
Toenadering
Het bezoek van Carney aan Straatsburg onderstreept de Canadese toenadering tot de EU. Hij zal zelf donderdag het Europees Parlement toespreken. Carney benadrukte voorafgaand aan zijn bezoek dat Canada geen gewoon lid van de Europese Unie wil worden. Hij spreekt over een ‘unieke alliantie’.
Promotion
De precieze vorm daarvan staat nog niet vast. Volgens Carney is zijn bezoek aan Straatsburg het begin van een ambitieus proces en niet het eindpunt daarvan. De EU heeft al met meerdere niet-EU-landen verschillende soorten handelsverdragen. Australie heeft ook al belangstelling getoond voor dit nieuwe 'associatie-lidmaatschap'.
Minder met USA
De toenadering komt tegen de achtergrond van het handelsconflict tussen Canada en de Verenigde Staten. De betrekkingen zijn verslechterd door Amerikaanse invoerheffingen. Canada probeert zijn economische en veiligheid relaties daarom verder te spreiden en zijn afhankelijkheid van de VS te verminderen. Ook de EU is bezig de handelsrelaties over meerdere landen te spreiden.
Grondstoffen
Voor verdere economische samenwerking ligt met het CETA-handelsverdrag al een basis. Vrijwel alle handel tussen Canada en de EU is daardoor vrij van invoerheffingen. Toch worden de mogelijkheden van de overeenkomst nog niet volledig benut. Vooral kleinere en middelgrote ondernemingen zouden nog onvoldoende gebruikmaken van de mogelijkheden voor handel.
Defensie vormt eveneens een belangrijk onderdeel van de toenadering. Canada werkt op dat terrein al samen met Europa. Beide partijen zien daarnaast mogelijkheden voor verdere samenwerking bij energie en kritieke grondstoffen. Daarbij kunnen Canadese natuurlijke hulpbronnen en energievoorraden sterker worden verbonden met de Europese markt en productie.
Brede steun
Voor nauwere samenwerking bestaat in Canada brede steun. Uit een peiling van begin september blijkt dat 80 procent verdere strategische samenwerking met de EU steunt op het gebied van buitenlands beleid, defensie en economie. Ook steunt 81 procent nauwere integratie, waaronder eenvoudiger handel, reizen, werken en studeren.
De verdere uitwerking zal niet in Straatsburg worden afgerond. Zowel Canadese als Europese betrokkenen beschouwen de huidige gesprekken als het begin van een proces. Een volgende belangrijke stap wordt verwacht bij de top tussen Canada en de EU eind oktober, wanneer beide partijen hun relatie verder naar een hoger niveau willen tillen.