De in Brussel gepresenteerde berekeningen bestrijken de periode van juli 2024 tot en met juni 2025. Ze laten zien dat vier zuidelijke EU-landen – Griekenland, Cyprus, Italië en Spanje – momenteel de grootste aantallen immigranten opvangen.
Daarnaast worden twaalf andere landen, waaronder België, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Ierland en Polen, aangemerkt als risicolanden. Dat betekent dat zij nu al te maken hebben met toenemende druk op hun opvangsystemen of met een dreiging van nieuwe instroom.
Zes landen, vooral in het oosten van de EU, hoeven voorlopig minder mee te betalen aan het solidariteitsfonds omdat zij de afgelopen jaren al langdurige migratiedruk hebben ervaren. Hun situatie zal volgens de Commissie regelmatig opnieuw worden beoordeeld.
Landen die onder grote druk staan, krijgen bovendien voorrang bij toekenning van Europese subsidies en steunprogramma’s. Die moeten helpen bij het verbeteren van opvang, grensbewaking en terugkeer van migranten.
Verscheidene EU-landen hebben de afgelopen jaren al aangegeven dat ze niet van plan zijn zelf meer vluchtelingen op te nemen, of eraan mee te betalen. Daarom wordt er nu ook gewerkt aan de inrichting van zogenoemde 'terugkeerhubs; een soort gevangenissen of opvangkampen in landen búiten de EU.
Volgens de Europese Commissie is het aantal illegale grensoverschrijdingen afgelopen jaar met ongeveer 35 procent gedaald. Tegelijkertijd blijft de opvang van Oekraïense vluchtelingen en de komst van ongedocumenteerde migranten een uitdaging.
Het rapport maakt duidelijk hoe het nieuwe migratiepact in de praktijk kan gaan werken. Daarin krijgen de EU-landen de keus om asielzoekers op te nemen of om financieel bij te dragen aan de opvang in andere landen. Dat mechanisme, de zogenoemde solidariteitspool, vormt het hart van de nieuwe Europese aanpak. Het moet voorkomen dat EU-landen aan de buitengrenzen zoals Griekenland of Italië er alleen voor staan.
Om de grensbewaking in het Middellandse Zeegebied te versterken, kondigde de Commissie ook een aanbesteding van 250 miljoen euro aan voor de aankoop van drones en anti-droneapparatuur. Dit moet EU-landen aan de Europese buitengrenzen helpen bij het reageren op nieuwe vormen van grensdruk.
Met dit eerste cijfermatige overzicht wil de Europese Commissie laten zien dat solidariteit binnen de Unie niet alleen een politiek begrip is, maar ook iets dat concreet kan worden berekend. De cijfers vormen zo de basis voor een gezamenlijke Europese aanpak van migratie.