De afgelopen drie jaar konden Oekraïense landbouwproducten vrijwel zonder beperkingen de EU binnenkomen. Deze regeling was bedoeld om Oekraïne economisch te ondersteunen in de oorlog tegen de Russische invasie. Per 6 juni gelden er weer beperkingen: 40 productgroepen zijn opnieuw onderworpen aan invoerquota of tarieven (UNN, Reuters).. Volgens Oekraïense bronnen zijn dit met name suiker, granen, gevogelte en eieren.
De Europese Commissie en Oekraïne zijn overeengekomen om uiterlijk eind volgende maand een nieuw handelsmodel vast te stellen. Kyiv dringt aan op een regeling die stabiliteit biedt voor Oekraïense exporteurs. Beide partijen zijn het echter nog niet eens over de details, vooral vanwege zorgen bij EU-lidstaten over marktverstoring.
Volgens het Oekraïense ministerie van Economie blijft het handelsregime met de EU grotendeels vrij, met uitzondering van de genoemde 40 productgroepen. Oekraïense landbouwbedrijven krijgen in de praktijk nog enkele maanden toegang tot de Europese markt, omdat de quota gemiddeld na 2 à 3 maanden bereikt zullen zijn, zo wordt door markt-deskundigen gezegd.
De verwachte gevolgen zijn aanzienlijk. Oekraïense landbouwexporteurs zullen op korte termijn met meer administratieve drempels en marktbeperkingen te maken krijgen. Tegelijkertijd hopen Europese boeren op meer ademruimte. Toch blijft onzeker hoe dit zich op langere termijn zal ontwikkelen, aangezien de onderhandelingen over een nieuw akkoord nog lopen.
In buurlanden als Polen en Roemenië waren er de afgelopen jaren herhaaldelijk boerenprotesten tegen de goedkope Oekraïense landbouwimporten. Zij klaagden over oneerlijke concurrentie. Volgens de Europese Commissie werden echter veel van deze producten niet op de EU-markt gebracht, maar verder geëxporteerd naar landen buiten de EU.
De Europese Commissie benadrukt dat het hervatte gebruik van quota een evenwicht zoekt tussen steun aan Oekraïne en bescherming van de interne markt. Voor Kyiv is het echter belangrijk dat er geen langdurige belemmeringen komen die de exportpositie structureel kunnen schaden.
De politieke onderhandelingen over een volledig en definitief handelsverdrag tussen Oekraïne en de EU verlopen moeizaam. Kyiv wil een regeling die vooruitloopt op de Oekraïense toetreding tot de EU, terwijl sommige EU-landen aarzelen vanwege druk van hun eigen landbouwsector.