Daarnaast wordt door een actuele aanpassing van een recente studie van de Rabo-bank gewezen op de situatie in Nederland waar herstel van natuurwaarden nog steeds lijdt onder omvangrijke uitstoot van CO2 door de grote landbouwsector. Omdat in Nederland recent een nieuwe coalitieregering is aangetreden, heeft de invloedrijke Rabobank haar advies over landbouw en voedsel in Nederland geactualiseerd.
De omschakeling naar duurzamere landbouw levert boeren niet vanzelf meer inkomen op, zo wordt in alle drie studies geconcludeerd. Tegelijk groeit de roep om landbouwbeleid dat beter rekening houdt met milieu, klimaat en een eerlijke beloning, zo is de strekking van de studies van het Europees Milieu Bureau en de Agrifood Policy Conference.
Meer onzekerheden
Europese boeren die overstappen op duurzamere of klimaat-bestendige werkwijzen krijgen daar niet direct financieel voordeel van. In meerdere onderzoeken staat dat deze overgang juist gepaard gaat met extra kosten en onzekerheden in de eerste jaren.
Promotion
Daarom is volgens die studies een ander landbouwbeleid nodig. Dat moet niet langer alleen gericht zijn op productie en inkomen, maar ook op klimaat, natuur en biodiversiteit. Economische en milieudoelen moeten nadrukkelijk samen worden bekeken, zo wordt bepleit aan de vooravond van een herziening van het Europese gemeenschappelijke landbouwbeleid.
Verschillen
Tegelijk staan boereninkomens al langer onder druk. Stijgende kosten voor onder meer energie, kunstmest en voer maken het moeilijk om voldoende te verdienen. Dat maakt de overgang naar een duurzamer systeem nog ingewikkelder.
Onderzoekers benadrukken dat bestaande steunmaatregelen daarom beter gericht moeten worden ingezet. Algemene steun is volgens hen minder effectief dan gerichte ondersteuning voor boeren die het meest kwetsbaar zijn of die investeren in verandering.
Ook wordt gewezen op grote verschillen tussen boeren en regio’s. Niet iedere boer wordt op dezelfde manier geraakt door klimaatverandering of nieuwe regels. Dat vraagt om maatwerk in beleid en ondersteuning.
Weerbaarder
Een belangrijk onderdeel van de omslag is het verminderen van afhankelijkheid van externe (bedrijfs-)middelen. Minder gebruik van bijvoorbeeld kunstmest en energie kan agrarische voedselbedrijven weerbaarder maken tegen prijsstijgingen en schommelingen.
Daarnaast is meer samenwerking in de voedselketen van groot belang. Verschillende bronnen stellen dat veranderingen niet alleen op het boerenbedrijf moeten plaatsvinden, maar in de hele keten, van producent tot consument. Daarmee wordt de eerdere EU-voedselkeus ‘van boer tot bord’ (F2F) onderschreven en benadrukt.
Nederland
In Nederland wijst Rabobank erop dat het voedselsysteem anders moet worden ingericht. Daarbij moet meer rekening worden gehouden met de werkelijke waarde van voedsel, inclusief effecten op natuur en klimaat.
Volgens Rabobank betekent dit ook dat Nederlandse boeren een betere en stabielere beloning moeten krijgen. Niet alleen voor wat zij produceren, maar ook voor hun bijdrage aan milieu en duurzaamheid. Het nieuwe Nederlandse (minderheids-)kabinet komt binnenkort met voorstellen voor een nieuw landbouwbeleid waarin gestimuleerde (en desnoods: afgedwongen) krimp van de veestapel en van pesticiden een grotere plaats krijgt.