De bijeenkomst is vooral bedoeld om de koers van het uitbreidingsbeleid te bespreken. Zowel EU-leiders als kandidaat-landen nemen eraan deel. De Europese Commissie presenteert tegelijk haar nieuwe evaluatierapporten, die volgens Brussel vaststellen hoe ver de landen zijn met hun hervormingen en aansluiting bij EU-regels.
Oekraïne en Moldavië lijken het dichtst bij lidmaatschap te staan. Beide landen hebben de status van kandidaat-lid en hopen de komende maanden te kunnen beginnen aan formele onderhandelingen. Toch blijft onzeker wanneer zij daadwerkelijk kunnen toetreden, mede door politieke blokkades binnen de Unie.
Voor toelating van nieuwe landen is de instemming nodig van àlle huidige lidstaten. Om de politieke bezwaren van de Hongaarse premier Viktor Orban te kunnen omzeilen, wordt in Brussel gewerkt aan procedurele omwegen. Daarbij kunnen de 26 andere EU-landen ermee instemmen en wordet die laatste (Hongaarse) stem naar een toekomstig besluit doorgeschovgen.
Volgens Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is uitbreiding niet alleen een kwestie van groei, maar ook van veiligheid. De oorlog in Oekraïne heeft de EU dichter bij haar buurlanden gebracht. "Een grotere Unie is een veiligere Unie," zei ze eerder, waarmee ze steun gaf aan de oostelijke kandidaten.
Servië krijgt van Brussel stevige kritiek. Uit het komende rapport blijkt dat de hervormingen daar stagneren en dat het land onvoldoende afstand neemt van Rusland. Toch blijft de Servische regering vasthouden aan het doel van EU-lidmaatschap, ondanks afnemende steun onder de bevolking.
Ook de toekomst van Georgië wordt met argusogen gevolgd. De Europese Commissie is bezorgd over de groeiende Russische invloed en de achteruitgang van democratische instellingen. Commissaris Marta Kos gaf toe dat Brussel in het verleden te weinig heeft gedaan om (Russische) inmenging (in Georgië) van buitenaf te bestrijden.
Tijdens de top staat een nieuw toetredingsmodel ter discussie. Daarbij zou een proefperiode kunnen gelden, waarin nieuwe leden nog geen volledig vetorecht hebben. Een dergelijk ‘Europe van twee snelheden’ moet voorkomen dat de EU te log wordt bij besluitvorming, maar het idee roept ook weerstand op.
Commissaris Kos benadrukte eerder dat de EU "geleerd heeft van eerdere fouten" en dat hervormingen hand in hand moeten gaan met uitbreiding. De Commissie wil duidelijker maken wat er van kandidaat-lidstaten wordt verwacht voordat zij volledig kunnen deelnemen aan de Unie.
Veel Europese leiders zien uitbreiding als een kans, maar ook als risico. Een groter Europa vraagt om snellere besluitvorming en minder blokkades. Daarom denkt de EU na over het aanpassen van de unanimiteitsregel, zodat één land niet langer het hele proces kan tegenhouden.
Critici zeggen ook dat de huidige 27 EU-landen nog steeds geen lering hebben getrokken uit de Bexit, het vertrek van het Verenigde Koninkrijk uit de EU. Zij zeggen dat de EU eerst zelf het bestuursmodel ingrijpend moet moderniseren voordat nieuwe landen worden toegelaten.