De raffinaderij in County Limerick is eigendom van het Russische aluminiumconcern Rusal en levert nog altijd aluminiumoxide aan Russische smelterijen. Die uitvoer valt niet onder de huidige Europese sancties, waardoor de handel ondanks de oorlog en politieke druk kan doorgaan.
Wapenproductie
Het onderzoek richtte zich op de vraag of aluminiumoxide uit Ierland via Russische bedrijven terechtkomt bij producenten van drones, raketten of andere wapens. Volgens de Ierse regering zijn daarvoor geen concrete bewijzen gevonden. De onderzochte beschuldigingen konden niet worden bevestigd.
Tegelijkertijd biedt het rapport geen zekerheid over de uiteindelijke bestemming. Sinds de Russische oorlog tegen Oekraïne ontbreken betrouwbare gegevens over binnenlandse handelsstromen. Daardoor is niet vast te stellen waar het Ierse materiaal na verwerking tot aluminium precies terechtkomt of aan welke bedrijven het wordt verkocht.
Promotion
Werkgelegenheid
De kwestie plaatst de Ierse regering voor een lastig dilemma. Aughinish biedt direct werk aan ongeveer vijfhonderd mensen, terwijl volgens lokale bestuurders duizenden banen indirect van de raffinaderij afhankelijk zijn. De fabriek levert bovendien grondstoffen aan Europese aluminiumsmelterijen en andere industriële bedrijven.
Oekraïne dringt aan op maatregelen en waarschuwt dat leveringen van strategische grondstoffen aan Rusland de oorlogseconomie kunnen ondersteunen. Ook in Ierland klinkt de oproep om de export te stoppen en voor het aluminiumoxide andere afzetmarkten te zoeken, zodat de werkgelegenheid behouden kan blijven.
Onderzoek
Aughinish ontkent dat zijn producten onderdeel zijn van de Russische militaire toeleveringsketen. Het bedrijf zegt dat het aluminiumoxide uitsluitend wordt gebruikt voor aluminium dat vanuit Rusland wordt uitgevoerd. Die verklaring kan volgens de Ierse autoriteiten echter niet onafhankelijk worden gecontroleerd.
De fabriek heeft daarom aangeboden een internationaal bedrijf in te schakelen dat de goederenstromen controleert. Zo’n onafhankelijke partij zou zowel de uitvoer vanuit Ierland als de daaropvolgende export uit Rusland moeten volgen. De Ierse minister van Economische Zaken heeft gezegd zo’n controleur te kunnen inzetten.
Heroverweging
Het rapport is inmiddels naar de Europese Commissie gestuurd, die moet bepalen of verdere maatregelen nodig zijn. Brussel wil geen overhaaste beslissing nemen. Ook het Europees Parlement heeft zich uitgesproken voor beëindiging van de Ierse export van aluminiumoxide naar Rusland, maar die oproep is niet bindend.
Tegelijk groeit binnen de EU de discussie over een eenvoudiger sanctiebeleid. Aanleiding is dat Griekenland een nieuw sanctiepakket wekenlang tegenhield omdat een grote Griekse rederij van gastankers geraakt dreigde te worden. Daarom wordt gedacht aan kleinere, afzonderlijke sanctiebesluiten die moeilijker door één land kunnen worden geblokkeerd.