De Europese Unie richt zich op een nieuwe fase in haar beleid tegen wegwerpplastic. De focus ligt op het stimuleren van recycling en het aanpassen van regels om de circulaire economie te ondersteunen. Tegelijkertijd kiest Frankrijk voor uitstel van een nationaal verbod op plastic wegwerpbekers, omdat alternatieven nog tekortschieten.
Binnen de EU staat de aanpak van wegwerpplastics al enkele jaren hoog op de milieuagenda. De zogeheten richtlijn voor kunststoffen voor eenmalig gebruik richt zich op tien productgroepen die het vaakst op Europese stranden worden gevonden. Die vormen het grootste deel van het mariene afval. Drinkbekers en drankverpakkingen vallen expliciet onder deze aanpak.
De huidige EU-richtlijn combineert verschillende maatregelen. Sommige producten mogen niet meer op de markt worden gebracht wanneer duurzame alternatieven breed beschikbaar zijn. Voor andere producten zet de EU in op vermindering van gebruik en worden fabrikanten van wegwerpverpakkingen deels verantwoordelijk (=meebetalen aan) inzameling en afvalbeheer.
Een belangrijk onderdeel vormen plastic flessen. EU-landen moeten toewerken naar hoge inzamelpercentages, terwijl producenten verplicht worden om een minimumaandeel gerecycled plastic te gebruiken. Voor PET-flessen geldt een percentage van 25 procent, oplopend tot 30 procent voor alle plastic drankflessen in 2030.
Tegen deze achtergrond heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan om de regels rond gerecycled plastic te verruimen. Daarbij zou ook plastic dat via chemische recycling is verwerkt, mogen meetellen in de inzamelcijfers. De Europese Commissie stelt dat dit investeringen kan stimuleren en meer rechtszekerheid biedt voor bedrijven.
Volgens de Commissie staat de Europese recyclingsector onder druk, met lage benutting van capaciteit en financiële problemen. Door nieuwe technologieën toe te laten, wil zij de capaciteit voor hergebruik vergroten en de overgang naar een circulaire economie versnellen. Eerder kreeg een vergelijkbaar voorstel geen steun, waarna het is nu aangepast.
Critici plaatsen vraagtekens bij deze koers. Zij wijzen erop dat chemische recycling vaak werkt met een mix van afval en nieuw plastic, waardoor het risico bestaat dat het gerecyclede gehalte in producten hoger lijkt dan het in werkelijkheid is. Zij spreken in dat verband van mogelijke greenwashing.
In Frankrijk speelt ondertussen een parallel debat. De regering in Parijs heeft besloten het verbod op plastic wegwerpbekers met vier jaar uit te stellen tot 2030. Een recente evaluatie liet volgens de overheid zien dat het technisch nog niet haalbaar is om plastic volledig uit bekers te verwijderen voor algemeen gebruik.
Omdat de EU-regels een belasting opleggen aan overbodig gebruik van plastic verpakkingen (bekers, flessen etc), komt het uitstel van het Franse bekertjesverbod erop neer dat Parijs die EU-heffing niet doorberekent aan de industrie maar zelf aan Brussel blijft betalen.