Volgens Europol zijn in de Europese Unie inmiddels meer dan zevenhonderd criminele netwerken actief, waarin ongeveer 400.000 personen uit 118 landen zijn betrokken. Die criminelen houden zich bezig met onder meer drugshandel, cybercriminaliteit, mensensmokkel, fraude en witwassen. Het merendeel maakt bovendien gebruik van legale bedrijfsstructuren om hun criminele activiteiten te verhullen, waardoor opsporing ingewikkelder wordt.
De Europese Commissie heeft daarom een uitgebreid pakket voorstellen gepresenteerd dat de samenwerking tussen Europese en nationale opsporings- en justitiediensten moet versterken. De maatregelen bestrijken de hele strafrechtketen, van opsporing en informatie-uitwisseling tot vervolging en berechting.
Bijkantoren
Europol krijgt daarbij een aanzienlijk uitgebreider takenpakket. Het agentschap moet informatie sneller kunnen verwerken en verspreiden via geautomatiseerde systemen en een beveiligde cloudomgeving. Ook wil de Commissie in de EU-landen Europol-ondersteuningskantoren oprichten om de samenwerking met nationale politiediensten te intensiveren.
Promotion
Daarnaast wil de Commissie binnen Europol een technologie- en innovatiecentrum opzetten dat opsporingsdiensten ondersteunt bij de inzet van nieuwe digitale technieken en de bestrijding van cybercriminaliteit. Volgens de Commissie vragen de snelle digitalisering van criminaliteit en de toenemende online dreiging om nieuwe technologische expertise en een modernere Europese aanpak.
Meer personeel
Ook de samenwerking van Europol met andere Europese instanties en internationale partners wordt uitgebreid. Daarmee moet het eenvoudiger worden om grensoverschrijdende onderzoeken gezamenlijk uit te voeren en sneller informatie uit te wisselen. De Europese Commissie stelt bovendien voor het budget van Europol fors te verhogen, zodat het agentschap extra personeel kan aantrekken en zijn groeiende takenpakket kan uitvoeren.
Voor Eurojust stelt de Commissie eveneens een uitbreiding van de bevoegdheden voor. Het agentschap moet grensoverschrijdende onderzoeken beter kunnen coördineren en nationale justitiële autoriteiten meer ondersteuning bieden. Ook wordt het werkterrein uitgebreid naar nieuwe vormen van criminaliteit, waaronder cybercriminaliteit en overtredingen van Europese sanctiemaatregelen.
Op Afstand
Verder wil de Commissie het Europees Onderzoeksbevel aanpassen om het verzamelen van bewijs in verschillende lidstaten eenvoudiger te maken. Daarnaast wordt een Europees Bevel voor Deelname op Afstand voorgesteld, zodat verdachten, getuigen en deskundigen eenvoudiger digitaal (per videokanaal) kunnen deelnemen aan strafprocedures (lees: verhoord of berecht worden).
Met het pakket wil de Commissie de Europese veiligheidsdiensten beter voorbereiden op een crimineel landschap dat zich volgens Europol razendsnel ontwikkelt. Criminele netwerken opereren steeds minder afzonderlijk, passen zich snel aan nieuwe omstandigheden aan en maken intensief gebruik van digitale technologie.
Volgens de Commissie moeten politie en justitie daarom over moderne instrumenten beschikken om grensoverschrijdende criminaliteit gezamenlijk effectiever te bestrijden.