In Straatsburg wordt komend weekeinde de eerste bijeenkomst gehouden van een burgerpanel dat adviezen gaat opstellen over vernieuwing van de Europese Unie. Die Toekomstconferenties moeten volgend jaar uitmonden in een EU-modernisering.
De ‘modernisering’ staat niet alleen op het verlanglijstje van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, maar ook van veel EU-landen. Europarlementariërs dringen ook al vele jaren aan op allerlei aanpassingen. Bovendien: na het pijnlijk vertrek van de Britten uit de EU móeten de EU-leiders wel wat….
De komende maanden wordt er burgerpanel-bijeenkomsten gehouden, zowel in real-life als online, gevolgd door vier expertmeetings in Europese steden, over vier verschillende EU-beleidsterreinen.
De eerste sessies van alle vier de panels zullen plaatsvinden in het Parlement in Straatsburg. Hun aanbevelingen worden door sommigen gezien als ‘publieksinbreng’ of ‘de stem des volks’, hoewel critici het afdoen als ‘goed geregisseerde en voorbereide agendering’. Daarbij wordt vooral gehekeld dat onduidelijk is hoe die burgerpanels zijn geselecteerd en samengesteld.
Het is de bedoeling om in de eerste helft van volgend jaar, onder Frans EU-voorzitterschap, de adviesfase af te ronden en over te gaan tot het opstellen van adviezen. Maar omdat zowel Europees Parlement, als Europese Commissie en delegaties van de 27 regeringen en parlementen er iets over te zeggen hebben, zal er aan het einde waarschijnlijk een soort triloog-overleg nodig zijn dat de uiteindelijke knopen moet doorhakken. Verscheidene regeringen en ministeries organiseren ook nog hun eigen panels.
Dát er iets in de EU moet veranderen, zijn de meesten het wel over eens. De vraag is hoe vergáánd die moet gaan. Is een beetje aanpassing aan de huidige tijd voldoende, of moet de EU meteen voor de komende generatie toekomstbestendig worden gemaakt ?
De EU is de afgelopen zestig jaar gegroeid van een kleine zes-landen-organisatie met zeer beperkte taken (EGKS), via een iets ruimere negen-landen-club (EEG) via een economie-gerichte zestien-landen-organisatie (EG) naar de huidige grote 27-landen organisatie (EU) met een omvangrijk takenpakket.
Veel regels en procedures zijn op die uitbreidingen niet aangepast en daardoor volkomen achterhaald en onwerkbaar geworden. Omdat het in de EU vooral gaat om ‘gedeelde’ verantwoordelijkheden, gaat veel besluitvorming ook gepaard met een omvangrijk vergadercircuit.
De organisatie van de inspraakprocedure is in handen van de Conferentie over de Toekomst van Europa, waarin politici zitten namens EP, EC en EU-landen. De liberale Belgische Europarlementariër Guy Verhofstadt zei dat meer dan 2,5 miljoen Europese burgers via internet al hebben deelgenomen aan panels en onderzoeken, en dat 25.000 een account hebben geopend om suggesties te doen. Tijdens de burgerconventies zullen per panel 200 mensen debatteren en aanbevelingen doen.
Verhofstadt zei dat hij eind maart 2022 eerste resultaten wil presenteren. Hij noemt dat een gunstig moment: onder het Franse voorzitterschap van de Unie, aan de vooravond van de Franse presidentsverkiezingen, met een net aangetreden nieuwe Duitse regering.