De Verenigde Staten hebben afgelopen week sancties ingesteld tegen vier ICC-rechters. Die zijn betrokken bij het onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdaden in de Gazastrook. De VS beschuldigen het hof van politieke vooringenomenheid, maar leveren daar volgens ICC en EU geen concrete bewijzen voor.
De Europese Unie reageerde met scherpe afkeuring. EU-buitenlandchef Josep Borrell en andere hoge functionarissen benadrukten dat de EU het ICC volledig steunt. Zij stellen dat de Amerikaanse sancties een poging zijn om onafhankelijke rechtsgang te ondermijnen. Borrell verklaarde dat het werk van het hof "cruciaal is voor gerechtigheid en verantwoordingsplicht"
Meerdere EU-ambtenaren hebben opgeroepen tot het activeren van bestaande EU-wetgeving die Europese instellingen moet beschermen tegen extraterritoriale sancties van derde landen. Deze zogeheten 'blocking statute' zou kunnen voorkomen dat EU-burgers sancties moeten naleven die volgens EU-recht illegaal zijn.
Het Internationaal Strafhof zelf liet in een officiële verklaring weten de Amerikaanse sancties ten strengste af te keuren. Het hof noemt de maatregelen "ongekend" en stelt dat ze niet alleen individuele rechters treffen, maar ook het bredere mandaat van het ICC ondermijnen.
De zaak zorgt ook voor politieke spanning binnen de NAVO. Volgens Arab News en Al Jazeera vrezen diplomaten dat het conflict tussen de VS en het ICC de samenwerking binnen het bondgenootschap onder druk zet. Met name omdat meerdere NAVO-landen, waaronder Nederland, betrokken zijn bij het ICC.
Nederland, als gastland van het ICC, heeft zich expliciet uitgesproken tegen de Amerikaanse sancties. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukte dat het hof onafhankelijk is en dat zijn rechters bescherming verdienen tegen buitenlandse druk.
Ondanks Amerikaanse druk blijft de EU vasthouden aan haar steun voor het ICC en benadrukt dat het hof een hoeksteen is van de internationale rechtsorde. Volgens hen mogen gerechtelijke instellingen niet onderworpen worden aan politieke intimidatie.
Hoewel de EU zich ferm opstelt, blijft onduidelijk of de Unie daadwerkelijk juridische stappen zal zetten tegen de Amerikaanse maatregelen, en of de 'blocking statute' geactiveerd zal worden. De discussie hierover binnen de EU is nog gaande.