De reactie daarop binnen Europa was opvallend. In plaats van solidariteit te tonen met een EU-land dat aan de buitengrens van de EU onder druk staat, gaf de Italiaanse premier Meloni de Spaanse premier Sánchez de schuld van zijn migratiebeleid. Ook riep ze op tot schorsing van Spanje uit het Schengengebied. Madrid sprak in een reactie van"partijdige demagogie".
Finland en andere EU-landen steunden het Italiaanse voorstel om de Schengenstatus van Spanje op te schorten. Ondertussen heeft Frankrijk de grenscontroles met Spanje verscherpt. Opvallend genoeg was er weinig kritiek op Marokko zelf.
Geen sprake van
Volgens Eurocommissaris Magnus Brunner (Migratie) is er geen sprake van dat migranten vanuit de Spaanse enclave in Noord-Afrika kunnen doorreizen naar het Europese vasteland of andere EU-landen. In het Schengenverdrag staan voor Ceuta speciale regels, meldde hij. De Eurocommissaris wees erop dat Marokko door de EU als veilig land wordt beschouwd, waar asielzoekers nauwelijks kans maken op asiel.
Promotion
Het steunen van Spanje bij de bescherming van de EU-buitengrens is de prioriteit van de Europese Commissie, voegt Brunner daaraan toe. Hij zei niets over de verontruste uitspraken van individuele EU-landen.
Schengen
De regels voor vrij verkeer binnen Schengen gelden bovendien alleen voor EU-burgers, mensen met een geldige verblijfsvergunning en reizigers die voldoen aan de voorwaarden voor legale toegang. Daarentegen kunnen jongelui uit Afrikaanse landen die Ceuta zonder toestemming binnenkomen, niet aan boord van veerboten of vliegtuigen naar het Spaanse vasteland zonder eerst een Spaanse (!) identiteitscontrole te ondergaan, waardoor het voor hen moeilijk is om de enclave te verlaten.
Rabat zwijgt
De directe oorzaak van de recente migrantentoestroom is nog onduidelijk. De Marokkaanse autoriteiten hebben nog geen officiële verklaring afgegeven. Spaanse functionarissen hebben gewezen op een recente uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof die een einde maakte aan de automatisch terugsturen van migranten die werden onderschept tijdens een eerdere poging om naar Ceuta te zwemmen.
Opzettelijk
Maar de enorme omvang van de overtocht van afgelopen week doet vermoeden dat Marokko de grenscontroles mogelijk opzettelijk heeft versoepeld. Ook de timing is verdacht. De crisis brak uit slechts tien dagen nadat de Spaanse premier Sánchez Algerije – Marokko's aartsvijand – had bezocht en een "nieuwe fase" in de Spaans-Algerijnse betrekkingen had aangekondigd.
Spanje beheert al vele tientallen jaren de migratierelatie met Marokko bilateraal, waardoor Madrid steeds meer in de greep van Rabat is geraakt. Marokko heeft in 2021 migratie als politiek drukmiddel gebruikt, toen het op één dag zo'n 6.000 migranten toeliet in Ceuta te midden van een diplomatieke breuk over de autonomie van de Westelijke Sahara.
VS en Israël
Rabat lijkt momenteel ook bijzonder zelfverzekerd. Marokko geniet sterke steun van zowel de Verenigde Staten als Israël, en beide landen zijn recent steeds vijandiger geworden tegenover de linkse regering-Sánchez. Het Witte Huis reageerde op de recente overtochten door ze te bestempelen tot bewijs van de "destructieve filosofie" van "extreemlinkse en globalistische beleidsmaatregelen om massale migratie te faciliteren".