Graanoverslag Poolse havens niet in buitenlandse handen

De autoriteiten van de Poolse haven van Gdynia hebben besloten de aanbestedingsprocedure voor de exploitatie van de graan- en containerterminal te annuleren. De vrees bestond dat de Poolse haveninfrastructuur te veel in buitenlandse ( Russische, Chinese of Nederlandse) handen zou komen. Ook is de aanbesteding voor een nieuwe graanoverslag in Gdansk teruggedraaid.

Vorig jaar november, kort voor de Poolse parlementsverkiezingen, werden de renovatie, uitbreiding en exploitatie van een nieuwe overslagterminal in de Oostzeehaven Gdynia voor dertig jaar toegekend aan een internationaal consortium. Daartoe behoort ook de Szczecin Bulk Terminal (SBT), samen met de adviesbureaus Tapini en Ribera. Die twee bureaus zijn gerelateerd aan het in Rotterdam gevestigde Viterra. 

Dat laatste concern behoort tot de top-tien van de wereldwijde handel in grondstoffen en voedselproducten, en beschikt in enkele tientallen landen over eigen bulkcarriers, tankers, havens, transport en ‘eigen’ logistiek. Daarmee zou de graanoverslag in Gdynia grotendeels in handen komen van een internationaal concern dat ook nauw betrokken is bij de handel in Russisch graan, een van de grote concurrenten van Oekraïense en Europese landbouwproducten.

Volgens de Poolse Viterra-directie kent de Poolse graanexport nu al een groot tekort aan transportfaciliteiten voor het eigen Pools graan, mede onder druk van de vraag naar overslag voor de export van Oekraiens graan.

Echter al in maart van dit jaar gingen er in de nieuwe pro-Europese Poolse regering stemmen op over de opzegging van het contract. Er werd op gewezen dat de nationale Poolse voedselindustrie zou moeten deelnemen aan de aanbesteding. Ook werd gezegd dat het overdragen van de zeggenschap over de strategische haven aan bedrijven die betrokken zijn bij mondiale grondstoffen- en graanhandel (de groep van Viterra) niet strookt met het Poolse staatsbelang.

De havenautoriteit van Gdansk kondigde in januari een aanbesteding aan gericht op het vinden van een huurder voor een oppervlakte van bijna 24 hectare, waarvan het grootste deel zou worden gebruikt voor graanoverslag. De aanbesteding voor de nieuwe Europort in Gdańsk is vier keer aangekondigd en elke keer eindigde dat met een annulering zonder een specifieke reden op te geven.

Het strategische belang van de container- en graanoverslag in Gdynia, op slechts een steenworp afstand van cruciale militaire NAVO-faciliteiten, wordt ook in Brussel nauwlettend in de gaten gehouden. De haven wordt ook gebruikt voor de aanvoer van Amerikaanse en Europese militaire transporten naar de Oostzeelanden Estland, Letland en Litouwen.

Mede door de Russische oorlog in westelijke richting is er de laatste jaren in de NAVO en de EU meer aandacht voor het versterken van de Europese autonomie op het gebied van energie en voedselzekerheid, en voor het versterken van de internationale positie.