Komende week worden besluiten voorbereid over een mogelijke uitbreiding van de Europese Unie met OekraĆÆne en MoldaviĆ«, en mogelijk ook met Montenegro en AlbaniĆ«. Het voorstel is als discussiestuk voor de vergadering van de buitenlandministers opgesteld, zodat de regeringsleiders later dit jaar de knoop kunnen doorhakken.
Het voorstel is opgesteld door Duitsland, Frankrijk, BelgiĆ«, Luxemburg en Nederland die begin jaren vijftig samen met ItaliĆ« āhet zestalā vormden dat de Economische Gemeenschap (EG) oprichtte, de voorloper van de huidige Europese Unie.
Balkanlanden
Het plan komt op een moment waarop de EU zich voorbereidt op volgende stappen in de toetredingsprocessen van verschillende kandidaat-lidstaten. Vorige week werd al gesproken over enkele Balkanlanden die al meer dan tien jaar met Brussel onderhandelen over volledig lidmaatschap.
Promotion
Volgens het voorstel zouden nieuwkomers gedurende een overgangsperiode geen stemrecht krijgen bij bepaalde besluiten waarvoor unaniem vereist is. Daarbij gaat het onder meer om besluiten over de Europese begroting, het buitenlandse beleid van de Europese Unie en toekomstige uitbreidingen van het blok.
Geleidelijk
De vijf landen vinden dat uitbreiding een belangrijk instrument blijft, maar dat nieuwe toetredingen niet mogen leiden tot een situatie waarin de besluitvorming binnen de Europese Unie moeilijker wordt. Daarom pleiten zij voor een discussie over de manier waarop nieuwe leden geleidelijk kunnen doorgroeien naar volledig lidmaatschap met alle bijbehorende rechten.
De voorgestelde overgangsmaatregelen zouden gevolgen kunnen hebben voor landen die momenteel het verst zijn gevorderd in hun toetredingsproces, waaronder Montenegro en AlbaniĆ«. Ook OekraĆÆne en MoldaviĆ« worden genoemd in de discussie over toekomstige uitbreidingen van de Europese Unie.
Beginselen
Naast beperkingen op bepaalde stemrechten bevat het voorstel ook plannen voor extra waarborgen rond democratische beginselen, de rechtsstaat en persvrijheid. De vijf indieners willen nieuwe mechanismen ontwikkelen om te controleren of nieuwe toetreders aan deze uitgangspunten blijven voldoen.
Daarbij wordt gedacht aan een systeem waarmee de Europese Unie kan ingrijpen wanneer een nieuweling ernstig afwijkt van deze normen. Ook wordt voorgesteld om beschermende maatregelen mogelijk te maken wanneer gedrag van een lidstaat de samenwerking binnen de Unie belemmert.
Ook achteraf
Verder wordt gesproken over een langere en aangepaste waarborgclausule die ook nĆ” toetreding kan worden toegepast. Daarmee willen de initiatiefnemers voorkomen dat problemen pas zichtbaar worden nadat een land al volledig lid is geworden. Deze voorstellen zijn een reactie op de manier waarop Hongarije en Slowakije de afgelopen jaren veel besluiten vertraagden of blokkeerden.