Het Nitraatcomité van de Europese Commissie beslist deze week of Ierland toestemming blijft houden om meer dan andere EU-landen mest te mogen uitrijden over hun weilanden. Deze zogeheten derogatie loopt eind dit jaar af, en die voor Nederland en Denemarken is al eerder verlopen.
De Ierse regering heeft vorige maand met EU-Milieucommissaris Jessika Roswell een voorlopig akkoord bereikt over extra en strengere maatregelen tegen Nitraatvervuiling. Nadat onlangs een rapport was verschenen over toegenomen watervervuiling, heeft Dublin besloten tot strengere Nitraat-criteria en metingen op een veel uitgebreidere schaal ( ‘tot op de bron’ ) van honderden meetpunten.
Op die manier willen de Ieren regionaal kunnen aantonen waar de landbouw watervervuiling voldoende terugdringt. Commissaris Roswell wil Ierland daar drie jaar extra de tijd voor geven ( verlenging derogatie), maar laat de beslissing woensdag over aan de deskundigen in het Nitraatcomité en daarna aan de instemming van de overige EU-landen. Volgens haar is in Ierland al veel gedaan, maar moet er nog meer gebeuren om tot juridisch houdbare besluiten te komen.
Nutriënten uit de landbouw worden als belangrijke oorzaak van watervervuiling genoemd. Ierse agrarische organisaties vrezen dat het Nitraatcomité onhaalbare en onuitvoerbare voorwaarden gaat opleggen. Dat patroon is ook zichtbaar in Nederland en Denemarken. De waterkwaliteit wordt een steeds grotere doorslaggevende factor: zonder aantoonbare verbetering komt er geen vrijstelling.
Denemarken is inmiddels samen met regionale overheden, milieuclubs en agrarische organisaties bezig met een landelijke aanpak ( ‘tripartite’ ) van de watervervuiling, waar in Brussel met meer dan gemiddelde belangstelling naar wordt gekeken. Het land scherpt zijn aanpak van nitraatvervuiling aan met nieuwe quota voor boeren en extra natuurgebieden. De maatregel is bedoeld om de uitstroom van stikstof naar water verder terug te brengen.
In Nederland daarentegen is al meer dan vijftien jaar sprake van een patstelling tussen overheid, agrarische sector en milieuorganisaties over het wel of niet terugdringen van de stikstofvervuiling. Daar hebben rechtbanken al bindende uitspraken over gedaan, maar veel agrarische organisaties willen niet meewerken aan het dwingend verminderen van de omvang van de veestapel.
De Nederlandse demissionaire premier Dick Schoof zei onlangs dat hij over twee weken bij de EU-top in Brussel opnieuw zal aandringen op hernieuwde derogatie voor de Nederlandse landbouw, in ruil voor instemming met het Europese Mercosur-vrijhandelsverdrag. Ook over dat verdrag moeten de komende twee weken in EU-gremia definitieve beslissingen worden genomen. In het Europees Parlement wordt komende week geprobeerd nieuwe voorwaarden aan dat verdrag te koppelen, voor een betere schaderegeling voor Europese boeren.