De uitzondering, die anders over drie weken zou aflopen, maakt het voor enkele duizenden Ierse boeren mogelijk om per hectare meer mest en dus meer vee te houden dan in de rest van de EU-landen is toegestaan. Volgens Ierse landbouworganisaties is de verlenging cruciaal voor de melkveesector.
De nieuwe derogatie brengt strengere voorwaarden met zich mee, die nog door Brussel in een uitvoeringsbesluit moeten worden vastgelegd. De details ervan zijn nog niet bekend. Wel is al bekend dat vanaf 2028 Ierse boeren vijf procent minder kunstmest mogen gebruiken in stroomgebieden van rivieren waar de stikstofvervuiling het grootst is. Het gaat om de gebieden rond de rivieren Barrow, Slaney, Nore en Blackwater.
Ook worden de bufferzones rond rivieren uitgebreid. Dat zijn stroken land waar helemaal geen kunstmest meer mag worden gebruikt. De zones worden vergroot om te voorkomen dat meststoffen in het oppervlaktewater terechtkomen. Ook voor dierlijke mest gelden vanaf 2028 ruimere afstanden tot de waterkant en tot strengere beperkingen op hellingen.
Daarnaast moeten de Ierse autoriteiten jaarlijks inspecties uitvoeren bij ten minste tien procent van de boerderijen. Daarmee moet worden gecontroleerd of ze zich aan de voorwaarden houden. Ierland moet bovendien kunnen aantonen dat de Habitatrichtlijn beter wordt nageleefd, vooral in de gebieden waar de terugdringing van vervuiling het meest achterblijft.
Ondertussen kondigt de Ierse overheid aan dat ook andere maatregelen uit het Nitraatactieprogramma de komende jaren strenger worden. Voor veel Ierse boeren betekent dit dat zij zich moeten voorbereiden op structurele veranderingen in hun bedrijfsvoering.
Brancheorganisaties waarschuwen dat het verlies van de derogatie voor een aanzienlijk deel van de melkveesector desastreus zou zijn geweest. Ook wijzen ze er op dat Brussel nog niet alle details van de aanvullende voorwaarden bekend heeft gemaakt. Ze vrezen dat door strengere eisen één op de acht melkveehouderijen zou kunnen verdwijnen.
Tegelijkertijd wijzen tegenstanders erop dat de waterkwaliteit in Ierland al jaren verslechtert en dat strengere regels noodzakelijk zijn om verdere schade aan het milieu te voorkomen.