Het uitgebreide advies komt aan de vooravond van de onderhandelingen in Brussel over het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid voor de periode 2028 - 2035. Uit de eerder al gepresenteerde meerjarenbegroting blijkt dat de Europese Commissie enkele honderden miljoenen wil besparen op het huidige landbouwbudget. Daar is in de machtige agrarische landbouwlobby in Brussel groot verzet tegen.
Het Europese landbouw- en voedselsysteem moet ingrijpend veranderen om de Europese klimaatdoelen te kunnen halen. De wetenschappelijke adviseurs van de EU vinden dat productie, consumptie en subsidies anders moeten worden ingericht. Volgens hun analyse is het volledige voedselsysteem verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de uitstoot in de Europese Unie. Die uitstoot ontstaat niet alleen op boerderijen, maar ook in andere delen van de voedselketen.
Boete en premie
De adviseurs stellen dat het huidige landbouwbeleid de CO2-uitstoot tot nu toe onvoldoende heeft verminderd. Hoewel er al Green Deal-regels bestaan rond klimaat en biodiversiteit, hebben die volgens de analyse niet geleid tot een duidelijke daling van de emissies. Sinds kort heeft Denemarken als eerste EU-land daar een soort boete- en premiebeleid voor de landbouw ingevoerd.
Promotion
Een belangrijk punt van kritiek betreft het huidige systeem van Europese landbouwsubsidies. Sommige betalingen stimuleren volgens de analyse nog steeds praktijken die schadelijk zijn voor het klimaat. Naast veranderingen in de landbouw zelf kijken de adviseurs ook naar de voedselconsumptie. Zij stellen dat Europeanen gemiddeld te veel rood vlees eten, wat de uitstoot van methaan en andere broeikasgassen verhoogt.
Omschakelen
Tegelijk benadrukken zij dat boeren ondersteuning nodig hebben bij de overgang naar andere productiewijzen. Financiële steun kan volgens het advies helpen om duurzamer te werken en om zich beter aan te passen aan droogte en andere klimaatgevolgen. Er zou een beloning moeten komen voor agrariërs die hun bedrijf inkrimpen.
De aanbevelingen verschijnen op een moment dat de Europese Unie werkt aan nieuwe beleidskeuzes rond landbouw, klimaat en de toekomstige begroting. Volgens de adviseurs bieden die komende beslissingen een belangrijk moment om het landbouw- en voedselsysteem ingrijpend te hervormen.