Kroatië kan toetreden tot de paspoort-vrije Schengenzone als het aan de Europese Commissie ligt. Het Balkanland van 4,5 miljoen inwoners voldoet nu wel aan alle voorwaarden om lid te worden van de club van landen waartussen vrij kan worden gereisd. Maar Bulgarije heeft volgens de Europese Commissie hun zaken nog niet op orde, en blijven daardoor onder speciaal toezicht. Het is aan de EU-landen om te beslissen over Schengen-toegang, waarbij unanimiteit is vereist.
Van de 28 EU-landen zijn Roemenië, Bulgarije, Kroatië, Cyprus, Ierland en het Verenigd Koninkrijk (nog) geen lid van de Schengenzone. De niet-EU-landen Noorwegen, IJsland, Zwitserland en Liechtenstein horen er wel bij.
Nu Kroatië, dat zes jaar geleden toetrad tot de EU, het beheer van zijn buitengrenzen op orde heeft, kan het volgens de commissie lid worden van de Schengenzone. In het Schengenverdrag is vastgelegd dat mensen in principe niet meer bij de grens worden gecontroleerd. Het verdrag werd in 1985 in de Luxemburgse plaats Schengen gesloten door Duitsland, Frankrijk en de drie Beneluxlanden.
Roemenië heeft het afgelopen jaar niets gedaan aan justitiële hervormingen en de strijd tegen corruptie. Het land blijft daarom onder speciaal toezicht. Nederland is een van de EU-landen die zich al geruime tijd verzet tegen toelating van Roemenië tot het paspoortvrije gebied. Nederland klaagt openlijk over de corruptie en vriendjespolitiek in het Roemeense overheidsapparaat.
Vorig jaar haalde vicevoorzitter Frans Timmermans uit naar Roemenië, waar hij de situatie “bedroevend” noemde. Nu noemt het dagelijks EU-bestuur het “spijtig” dat Boekarest niets heeft gedaan met de aanbevelingen, hoewel de regering in juni wel verbeteringen beloofde.
Om onder het speciale toezicht uit te komen zal Boekarest een reeks (straf)wetten moeten schorsen en benoemingen bij het OM en de anticorruptiedienst moeten terugdraaien.
Bulgarije daarentegen heeft wel de aanbevelingen opgevolgd en stappen gezet voor gerechtelijke hervorming en de aanpak van georganiseerde misdaad. Daarmee krijgt Bulgarije zicht op ontslag uit het toezichtprogramma. Voordat de commissie besluit of Bulgarije uit het programma mag, worden de lidstaten en het Europees Parlement geraadpleegd.