In 2023 werd in totaal 8,8 miljoen ton minerale meststoffen gebruikt, waarvan 4,7 miljoen ton stikstof, 1,1 miljoen ton fosfor en 3 miljoen ton kalium.
Het gebruik van minerale meststoffen in de EU daalt al jaren, terwijl er nauwelijks nieuwe chemische bestrijdingsmiddelen worden toegelaten. De land- en tuinbouw roept op tot snellere goedkeuring van nieuwe middelen.
Ruim twee jaar geleden heeft de (vorige) Europese Commissie als onderdeel van het nieuwe voedselbeleid ‘van boer tot bord’ voorstellen gedaan voor een gefaseerde halvering van het gebruik van kunstmest in de land- en tuinbouw, maar dat zogenoemde SUR-voorstel sneuvelde uiteindelijk door grote verdeeldheid binnen het Europees Parlement.
De gestage afname van het meststoffengebruik is zichtbaar in bijna alle EU-landen. Italië, Frankrijk, Duitsland en Spanje behoren tot de grootste gebruikers, maar ook daar is een daling merkbaar. Alleen in enkele kleinere landen is het gebruik licht gestegen.
Tegelijkertijd waarschuwen boerenorganisaties voor een impasse op het gebied van gewasbescherming. Copa-Cogeca en andere koepels melden dat het aantal toegelaten werkzame stoffen in pesticiden de afgelopen jaren drastisch is gedaald. Sinds 2001 is het aantal beschikbare stoffen teruggelopen van 900 naar 422.
Voor het zesde jaar op rij zijn er in 2023 geen nieuwe chemische werkzame stoffen toegelaten voor gebruik in de landbouw. De agrarische sector spreekt van stagnatie in het toelatingsbeleid. Ze wijzen erop dat er geen volwaardige alternatieven zijn voor de middelen die zijn verboden of uitgefaseerd.
De koepelorganisaties tonen zich bezorgd over de Europese bureaucratie. Het goedkeuringsproces voor nieuwe middelen verloopt traag. Er zou te weinig budget en personeel beschikbaar zijn voor een vlot verloop van de toelatingsprocedures.
Verscheidene EU-landen dringen er bij Brussel op aan dat er niet langer middelen mogen worden verboden zonder dat er door de keuringsinstanties een ander nieuw middel voor wordt toegelaten. Volgens meerdere bronnen is het verlies van 85 werkzame stoffen sinds 2019 bijzonder zorgwekkend, omdat daar geen nieuwe conventionele alternatieven tegenover staan.
De landbouw en tuinders waarschuwen dat zonder voldoende beschermingsmiddelen de voedselzekerheid in gevaar komt. De fruit- en groenteteelt merkt nu al de effecten. Volgens hen staat het voortbestaan van bepaalde teelten op het spel als er niet snel wordt ingegrepen.