De nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie zorgt voor onrust in Europa. In verschillende hoofdsteden stuit het document op afwijzing, omdat het de Europese Unie neerzet als een continent dat richting verlies van beschaving beweegt en politiek functioneren ondermijnt. Europese leiders noemen die conclusies ongegrond en ongewenst.
De strategie van het Witte Huis en het Pentagon stelt dat Europese landen kampen met uitgeholde democratieën, dat censuur zou toenemen en dat politieke oppositie onvoldoende ruimte krijgt. Dat beeld wordt in Europa breed bestreden. Leiders benadrukken dat hun samenlevingen zelf bepalen hoe vrijheden worden vormgegeven, zonder inmenging van buitenaf.
Ook het Amerikaanse standpunt over migratie leidt tot stevige kritiek. De strategie beweert dat massamigratie de nationale identiteit van Europese landen bedreigt en dat sommige landen binnen enkele decennia onherkenbaar kunnen zijn. Verscheidene Europese politici noemen dit een misplaatste en polariserende voorstelling van zaken, die overeenkomt met opvattingen van extreemrechtse partijen.
Een ander zwaarwegend punt is de Amerikaanse steun aan zogenoemde patriottische partijen, die door de veiligheidsadviseurs van Trump worden beschreven als opkomende bondgenoten. Europese leiders zien dit als directe beïnvloeding van hun binnenlandse politieke verhoudingen en wijzen die Yankee-bemoeienis resoluut af.
Daarnaast benadrukken Europese regeringen dat de strategische relatie met de Verenigde Staten draait om gezamenlijke veiligheid, niet om beoordeling van hoe Europese maatschappijen functioneren. Ze noemen de Verenigde Staten een belangrijke bondgenoot, maar verwerpen dat Washington richting geeft aan hun democratische processen.
Opvallend genoeg klinkt er in Moskou een heel andere toon. Russische functionarissen noemen de Amerikaanse strategie grotendeels in overeenstemming met de visie van hun eigen regering. Dat heeft vooral te maken met de mildere Amerikaanse taal over Rusland en het ontbreken van een duidelijke kwalificatie van Rusland als bedreiging.
Volgens Russische woordvoerders is het positief dat de strategie inzet op het herstellen van stabiliteit in de relatie tussen beide landen. Dat sluit aan bij Moskou’s wens om zichzelf minder als tegenstander, en meer als partner in regionale en mondiale vraagstukken te positioneren.
De tegenstelling tussen Europese afwijzing en Russische instemming legt een gevoelig punt bloot: een document dat de trans-Atlantische samenwerking zou moeten aanscherpen, veroorzaakt juist frictie binnen het westerse bondgenootschap. Europese regeringen vrezen dat de scherpe toon richting de EU en de mildere toon richting Rusland hun veiligheidspositie onder druk zet.
In Brusselse en nationale reacties klinkt daarom dezelfde boodschap: de VS blijven een belangrijke partner, maar Europa bepaalt zijn eigen koers. Terwijl Moskou het document omarmt, maakt Europa duidelijk dat de Amerikaanse analyse van het continent niet wordt gedeeld en geen basis vormt voor toekomstige samenwerking.