Na weken van blokkade stemde Slowakije alsnog in met het achttiende sanctiepakket. Daarmee maakt het de weg vrij voor nieuwe economische druk op Rusland. Het land is nu nog deels afhankelijk van de import van Russische brandstoffen. De omslag kwam nadat de regering in Bratislava van de EU garanties kreeg over energiezekerheid en compensatie voor mogelijke economische schade.
Op energiegebied belooft de Slowaakse regering de import van Russisch gas binnen enkele jaren volledig af te bouwen. Daartoe onderhandelde Bratislava met de Europese Commissie over alternatieve gasleveringen en steun bij de omschakeling. Er komt een gezamenlijk plan voor infrastructuur, opslag en financiering van nieuwe energiebronnen.
Een centraal onderdeel van het pakket is een verbod op Europese steun bij de export van Russisch vloeibaar aardgas, ook naar landen buiten de EU. Europese bedrijven mogen niet langer meewerken aan overslag, financiering of verzekering van die gastransporten. De maatregel raakt vooral de Russische staatsbedrijven, die hun leveringsroutes willen diversifiëren.
Ook de zogeheten ‘schaduwvloot’ van olietankers wordt aangepakt. Deze schepen vervoeren Russische olie via omwegen om bestaande sancties te omzeilen. De EU wil nu dat havens toegang weigeren aan tankers waarvan wordt vermoed dat ze sancties ontwijken, en het gebruik van Europese diensten (ankerplaatsen, brandstof leveranties, loodsendiensten etc) voor zulke transporten verbieden.
De Europese instellingen voeren bovendien juridische druk op. Er komen sancties tegen Russische functionarissen die betrokken zijn bij oorlogsmisdaden of mensenrechtenschendingen, met het oog op latere vervolging bij internationale rechtbanken. De focus ligt op commandanten, administratief verantwoordelijken en ondersteunende structuren.
Het sanctiepakket omvat ook maatregelen tegen Russische banken en bedrijven die betrokken zijn bij de oorlogseconomie. Sommige instellingen worden uitgesloten van het internationale betaalsysteem, andere verliezen toegang tot Europese markten of technologieën. Daarmee wil de EU de militaire productiecapaciteit van Rusland afremmen.
De goedkeuring van het pakket is ook politiek van belang. Met de Slowaakse instemming verdwijnt een belangrijk obstakel dat maandenlang tot frustratie leidde binnen de EU. Tegelijkertijd blijft Hongarije zich verzetten tegen verdere sancties, al werd dat deze keer geen blokkade.
Hoewel het pakket unaniem is goedgekeurd, blijft de uitvoering afhankelijk van de medewerking van diensten en autoriteiten in de EU-landen. De Europese Commissie zegt extra aandacht te besteden aan controlemechanismen om omzeiling te voorkomen. Tegelijk waarschuwen sommige EU-landen voor economische gevolgen in grensregio’s.