In een gesprek met een Australische omroep zei Rutte dat een vredesregeling wellicht inhoudt dat Rusland controle houdt over een deel van oostelijke Oekraïense provincies en de Krim. Dit zou volgens hem een “bevroren bestand” betekenen, waarbij de situatie op de grond wordt geaccepteerd, maar formeel niet wordt erkend.
Deze uitspraken komen voorafgaand aan het moment dat Europese leiders en de Oekraïense president Zelensky een gezamenlijke videoconferentie houden. Daarbij wordt onder meer besproken hoe zij hun standpunt richting de Verenigde Staten en Rusland formuleren.
Voorafgaand aan een gepland overleg in Alaska tussen de Amerikaanse president Trump en de Russische president Poetin hebben de Europese leiders gezamenlijk opgeroepen dat er geen akkoorden mogen worden gesloten die Oekraïens grondgebied aan Rusland toewijzen. De verklaring benadrukt dat een duurzame vrede alleen mogelijk is met volledige soevereiniteit voor Oekraïne.
Hongarije heeft deze gezamenlijke verklaring niet ondertekend. Premier Orban, die binnen de EU en NAVO bekendstaat als pro-Russisch, distantieerde zich er van. Zijn weigering leidde tot verdeeldheid binnen het Europese kamp vlak voor de cruciale gesprekken.
De Europese oproep aan Trump bevatte ook de boodschap dat de Verenigde Staten Oekraïne moeten blijven steunen, zowel militair als economisch. Daarbij werd gewaarschuwd dat een te snelle vrede zonder garanties voor Oekraïense veiligheid het conflict slechts tijdelijk zou bevriezen.
Het overleg in Alaska wordt gezien als een belangrijke test voor de toekomstige verhoudingen tussen de VS, Rusland en Europa. De timing van Rutte’s uitspraken onderstreept dat de Russische oorlog in Oekraïne een nieuw diplomatiek stadium in gaat. Terwijl op het slagveld de strijd voortduurt, wordt in internationale vergaderingen gezocht naar een politieke uitweg — met het risico dat die voor Oekraïne minder gunstig uitpakt dan gehoopt.