Over enkele weken worden bedrijven als TikTok, X en Facebook hierover aangesproken tijdens een deskundigen-bijeenkomst in Brussel. Daar worden zij gewezen op de aangescherpte regels uit de Europese Digital Services Act (DSA).
De (Nederlandse) Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Europese Commissie willen voorkomen dat online platforms bijdragen aan beïnvloeding van kiezers of verstoring van verkiezingsprocessen. Volgens de DSA hebben grote platforms een wettelijke plicht om proactief maatregelen te nemen tegen desinformatie en misbruik, vooral in periodes waarin verkiezingen plaatsvinden.
De waarschuwing komt mede voort uit recente gebeurtenissen in Roemenië, waar tijdens verkiezingen een grootschalige en onverklaarbare TikTok-campagne op gang kwam. Die stortvloed aan filmpjes leidde tot zorgen over beïnvloeding van het electoraat. In een deel van het land moest de verkiezingsuitslag zelfs ongeldig worden verklaard.
De Europese Commissie is daarom een formeel onderzoek gestart naar TikTok. Daarbij wordt gekeken naar mogelijke overtredingen van de DSA, waaronder het onvoldoende beperken van politieke advertenties en het niet aanpakken van gecoördineerde desinformatie-campagnes. De uitkomst van dit onderzoek kan leiden tot stevige sancties.
In Nederland heeft de ACM in brieven aan de platforms benadrukt dat zij in verkiezingstijd extra waakzaam moeten zijn. Van hen wordt verwacht dat ze voorkomen dat hun diensten worden misbruikt voor politieke beïnvloeding of het verspreiden van nepnieuws. Dit geldt zowel voor betaalde campagnes als voor organische content.
Specifieke aandacht gaat uit naar het verbod op politieke advertenties die gericht zijn op kiezers in de EU, wanneer deze niet voldoen aan de transparantie- en herkomstregels. Platforms moeten duidelijk maken wie achter een boodschap zit en hoe deze wordt gefinancierd, zodat kiezers weloverwogen keuzes kunnen maken.
Tijdens de bijeenkomst in september zullen de Europese en Nederlandse toezichthouders benadrukken dat overtredingen van de DSA kunnen leiden tot hoge boetes. Voor de grootste platforms kan dit oplopen tot een aanzienlijk percentage van hun wereldwijde jaaromzet. De boodschap is dat preventie nu prioriteit heeft, vóórdat problemen ontstaan.
De gezamenlijke actie van Den Haag en Brussel onderstreept dat online platforms een directe verantwoordelijkheid dragen voor het beschermen van de democratische processen in EU-lidstaten. De nadruk ligt op het voorkomen van herhaling van incidenten zoals in Roemenië, zodat de verkiezingen in oktober vrij en eerlijk kunnen verlopen.
Deze aanpak past binnen de bredere Europese strategie om digitale diensten strenger te reguleren en hun maatschappelijke impact beter te beheersen. Voor sociale mediabedrijven betekent dit dat zij hun systemen, controles en moderatie fors moeten aanscherpen om aan de wet te voldoen.