Het handelsverdrag tussen de EU en de Mercosur-landen — Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay — is al jaren in onderhandeling. Het akkoord zou handelsbelemmeringen opheffen voor onder meer agrarische producten. Tegelijk groeit binnen de EU de bezorgdheid over de gevolgen voor Europese boeren, die vrezen voor oneerlijke concurrentie en inkomensverlies.
Frankrijk nam het voortouw in een overleg met tien andere EU-landen, waaronder Nederland, Oostenrijk en Polen. Tijdens een video-bijeenkomst riep de Franse minister voor Europese Zaken op tot een automatische beschermingsmaatregel. Die zou moeten ingrijpen wanneer importen uit Zuid-Amerika de Europese markt plotseling in grote hoeveelheden overspoelen.
Volgens Frankrijk en zijn medestanders is de huidige beschermingsclausule in het verdrag te vaag en lastig toepasbaar. Zij pleiten daarom voor een concretere en sneller werkende noodmaatregel. Die zou de Europese Unie tijdelijk toestaan bepaalde producten minder toe te laten als markten verstoord raken of boeren onevenredig worden getroffen. Een dergelijke constructie wordt ook gehanteerd in de verruimde handelsregels voor Oekraine.
Naast deze noodrem is er eerder ook een voorstel gedaan voor een schadevergoeding voor Europese boeren die door het handelsakkoord ernstige inkomensverliezen zouden lijden. Het idee is dat boeren die onevenredig zwaar getroffen worden, recht krijgen op compensatie. Hoe dat precies geregeld zou worden, is nog niet uitgewerkt.
De Europese Commissie benadrukt juist de voordelen van het akkoord. Volgens Brussel zou het verdrag zorgen voor meer exportmogelijkheden voor Europese bedrijven. Bovendien zou het helpen om de economische banden met Zuid-Amerika te versterken, zeker nu de handelsrelaties met de VS onder druk staan door nieuwe Amerikaanse importheffingen.
Ondertussen houden protesten van boeren in verschillende EU-landen aan. In onder andere Frankrijk, België en Bulgarije gingen boeren recent opnieuw de straat op uit protest tegen het verdrag.
De onderhandelingen over het Mercosur-verdrag bevinden zich in een gevoelige fase. De kans op een akkoord hangt mede af van de bereidheid om extra waarborgen in te bouwen. De oproep van Frankrijk en de andere landen voor een noodrem en schadecompensatie heeft alleen kans van slagen als die landen er in slagen een voldoende blokkerende minderheid te vormen.