Een Nederlands fregat vertrekt dinsdag vanuit marinehaven Den Helder naar de Perzische Golf voor een ongeveer vijf maanden durende missie. Het fregat gaat de maritieme veiligheidssituatie in de Golfregio in de gaten houden. Daarnaast gaan in het Nederlandse parlement stemmen op om marineschepen ook te laten deelnemen aan het opnieuw activeren van een EU-marinemissie voor de kust van Libië.
In de Straat van Hormuz en de Golfregio vonden vorig jaar voor de kust van Iran verschillende ernstige incidenten plaats, waarbij 6 olietankers zwaar beschadigd raakten en twee enige tijd werden vastgehouden. Dat leidde tot oplopende spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten.
Daarom wilden de EU-landen niet deelnemen aan een missie onder Amerikaanse militaire leiding. Op initiatief van Frankrijk starten nu enkele West-Europese landen een missie die bedoeld is om de maritieme veiligheid in het gebied te vergroten. Dat besluit is al enkele weken geleden genomen.
Sinds vorige week in Berlijn een aantal landen een wankel staakt-het-vuren in Libië overeenkwamen, is er nu ook weer sprake van noodzakelijk internationaal toezicht in de wateren bij Libië. Op die conferentie in Berlijn hebben verschillende landen vorige week zondag afgesproken om de strijdende partijen geen militaire steun meer te verlenen en te werken aan een wapenstilstand.
Tot voor enkele jaren hield een kleine vloot Europese schepen toezicht op de toenemende mensensmokkel in het gebied. Omdat de Europese schepen vooral bezig waren vluchtelingen in kleine bootjes te onderscheppen en aan Europese wal te brengen, is die EU-operatie Sophia destijds gestaakt.
Sinds de val van dictator Khadaffi in 2011 heerst er chaos in Libië. Milities strijden om de macht en krijgen wapens en politieke steun van verwcheidene grote landen. Troepen van generaal Haftar hebben bijna heel Libië in handen en krijgen steun van Rusland, Saoedi-Arabië en Egypte. De officiële regering, gesteund door Turkse troepen en sommige Europese landen, zit in het nauw en heeft alleen nog de macht rondom de hoofdstad Tripoli.
De EU-landen hebben nog geen besluit genomen over hun rol bij het bewaken van het wapenembargo en een staakt-het-vuren in Libië. Een week geleden hebben de ministers van Buitenlandse Zaken de kwestie in Brussel besproken. Meerdere lidstaten houden de mogelijkheid open om deel te nemen aan een missie.
Ook de Nederlandse Minister Blok liet weten ‘constructief’ te willen zijn. Mede daarom pleiten twee junior-regeringspartijen in Den Haag nu om ook aan die missie te gaan deelnemen. Maar de liberale senior-regeringspartij van premier Mark Rutte is vooralsnog tegen, en zegt dat de Nederlandse marine niet aan twee missies tegelijk kan deelnemen.
Eind vorig jaar heeft het Nederlandse coalitiekabinet wel de mogelijkheid opengehouden om een marineschip naar de Middellandse Zee te sturen als de EU-Operatie Sophia wordt herstart, maar toen was nog niet besloten om samen met de Fransen naar de Golf van Hormoez te gaan.