Een aantal landbouworganisaties, milieugroepen en ontwikkelingsclubs hebben verheugd gereageerd op de Nederlandse verwerping van het Europese vrijhandelsverdrag met Zuid-Amerika.
Een meerderheid van het Nederlandse parlement nam gisteren met steun van regeringspartij ChristenUnie een motie aan tegen het Mercosur-handelsverdrag. Dat handelsakkoord met Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay werd vorig jaar gesloten.
De landbouworganisaties en milieugroepen vinden dat er juist mínder vrijhandel moet komen en juist meer regulering van vraag en aanbod. Met meer marktbescherming zouden veehouders en akkerbouwers eindelijk eerlijke prijzen kunnen krijgen, zowel in Zuid-Amerika als in de Europese Unie, zo betoogden zij. Consumenten- en milieuorganisaties waren kritisch, onder meer vanwege het versoepelde gebruik van landbouwgif in Brazilië. Een aantal van die middelen is in de Europese Unie verboden.
Europese bedrijven zouden jaarlijks meer dan 4 miljard euro kunnen besparen op invoerheffingen, en vooral Brazilië zou meer vlees naar de EU kunnen exporteren. Maar het gaat ook om export van sinaasappelsap, oploskoffie en fruit naar Europa. Het gaat om veel geld. De onderlinge handel tussen beide handelsblokken bedroeg vorig jaar ruim 100 miljard euro.
In de Tweede Kamer had de Partij voor de Dieren een motie ingediend om de steun voor het verdrag in te trekken. Belangrijkste argument zijn de lagere standaarden in de Zuid-Amerikaanse landbouw, oneerlijke concurrentie voor Europese boeren en fraude met Braziliaans vlees voor de Europese markten.
Om het verdrag in te laten gaan, moeten alle EU-landen het ratificeren. Ook moet het Europees parlement ermee in instemmen. Het is al bekend dat er in Frankrijk bedenkingen tegen onderdelen van het verdrag zijn, net als in de centrumlinkse fracties in het Europees Parlement. Het regionale parlement van Wallonië (België) heeft het Mercosurverdrag al afgewezen.
Het verdrag is nog niet officieel ter ratificatie voorgelegd aan de regeringen van de EU-landen. Dat kan pas als het volledige juridische document is vertaald. Naar verwachting begint dat proces dit najaar, maar nu al is duidelijk dat het Nederlandse parlement er in de huidige versie niet mee instemt. In theorie kan het kabinet de anti-Mercosurmotie ook naast zich neerleggen.
In februari stemde de Tweede Kamer in met CETA, een soortgelijk handelsverdrag met Canada. De ChristenUnie was aanvankelijk ook tegen dat verdrag, maar kreeg van het kabinet een aantal concessies waarna de CU alsnog instemde. Dat CETA-verdrag moet nog wel door de Eerste Kamer worden vastgesteld, en ook daar heeft premier Rutte geen meerderheid.
Een dergelijke situatie kan zich ook gaan voordoen met deze anti-Mercosur-uitspraak van de Tweede Kamer. Die brengt in elk geval premier Mark Rutte in een lastig parket, omdat hij niet alleen in de Nederlandse politiek maar ook binnen de EU een warm pleitbezorger en voorstander is van zo veel mogelijk ongehinderde vrijhandel.