Duitsland en Frankrijk hebben eerder samen een soortgelijk voorstel gedaan, maar dat werd afgewezen door Kyiv en kreeg onvoldoende steun van de andere EU-landen. Deze week wordt opnieuw in Brussel gesproken over de procedures voor toelating van nieuwe leden, mogelijk vooral over Montenegro. Oekraïne heeft al vijf van de zes toelatingsdossiers succesvol afgehandeld.
Volgens het nieuwe voorstel van Merz krijgt Oekraïne een vorm van geassocieerd lidmaatschap. Het land zou daardoor kunnen deelnemen aan Europese toppen en ministeriële vergaderingen, maar zonder stemrecht. Ook zou Oekraïne toegang krijgen tot delen van de Europese begroting.
Praktisch
Merz noemt het plan een praktische oplossing voor een situatie die volgens hem niet snel via de gewone toetredingsprocedures kan worden opgelost. Hij wijst op de politieke en juridische hindernissen die volledige toetreding vertragen. Alle EU-landen moeten uiteindelijk instemmen met nieuw lidmaatschap, wat jaren kan duren.
Promotion
De Duitse bondskanselier benadrukt tegelijk dat Oekraïne uiteindelijk wel een volwaardig lid van de Europese Unie moet worden. Volgens hem is het voorstel geen afgezwakte vorm van lidmaatschap, maar een tijdelijke stap om Oekraïne al nauwer bij de EU te betrekken terwijl de onderhandelingen doorgaan.
Veiligheid
In het plan valt Oekraïne ook onder Europese afspraken over wederzijdse bijstand. Daarmee koppelt Merz het voorstel nadrukkelijk aan de veiligheid van Europa. Volgens hem raakt de oorlog in Oekraïne niet alleen het land zelf, maar het hele continent.
Merz wil zijn ideeën bespreken met andere Europese leiders. Hij pleit voor een speciale werkgroep die de details van het plan moet uitwerken. Daarbij wordt ook gedacht aan voorwaarden rond de rechtsstaat. Het tijdelijke lidmaatschap zou kunnen worden ingetrokken als Oekraïne zich niet aan afgesproken normen houdt.
Binnen Europa wordt het voorstel met belangstelling, maar ook met scepsis bekeken. Sommige landen vrezen nieuwe ingewikkelde tussen-constructies binnen de Europese Unie. Ook bestaat de zorg dat Oekraïne langdurig in een overgangspositie terechtkomt zonder duidelijk uitzicht op volledig lidmaatschap.
Voortgang
Oekraïne probeert ondertussen verder te komen in de officiële toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie. Het land heeft tijdens de oorlog sterk ingezet op aansluiting bij Europese instellingen en regels. Dat gebeurt onder meer op economisch en politiek terrein. Inmiddels heeft het vijf van de zes toelatingsdossiers afgehandeld.
Later deze week spreken Europese landen opnieuw over de uitbreiding van de EU en de procedures voor nieuwe lidstaten. Daarbij wordt niet alleen naar Oekraïne gekeken, maar ook naar andere kandidaat-lidstaten.