Verscheidene supermarktketens in Zuid-Europese landen zijn begonnen met het beperken van de hoeveelheid zonnebloemolie per consument, uit vrees voor tekorten. Er mag nog maar vijf liters per klant worden verkocht. Door de Russische oorlog in Oekraïne wordt gevreesd voor hamsteren waardoor voedseltekorten kunnen ontstaan.
Samen vormen Oekraïne en Rusland het grootste deel van de wereldwijde export van zonnebloemolie, waarbij Oekraïne 35 tot 4 procent van de in de EU geraffineerde zonnebloemolie levert.
In Italië zijn sommige nationale retailers zoals Coop, Eurospin, Famila en Mega naar verluidt begonnen met het rantsoeneren van zadenolie in de regio’s Ligurië, Toscane en Veneto. In supermarkten in Treviso en Belluno mogen de klanten nog maar twee flessen kopen, omdat ze volgens lokale persberichten te maken kregen met hamstergedrag.
In sommige supermarkten in Toscane kunnen klanten slechts vijf 1-literflessen zonnebloemolie en twee 1-literflessen maïszaadolie kopen.
Voedsel- en landbouwdeskundigen hebben afgelopen woensdag achter gesloten deuren de Europese Commissie gewaarschuwd voor overspannen reacties op de voedselsituatie. Juist individuele acties van ‘e’en of twee EU-landen of enkele supermarkten kan de indruk wekken ‘dat er iets aan de hand is’ en tot hamsteren en paniekaankopen leiden.
De expertgroep werkt momenteel aan het opstellen van een ‘agrarisch actieplan’ dat over anderhalve week op de agenda staat van de EU-landbouwraad.
Volgens Europese fabrikanten is de beschikbare voorraad ruwe zonnebloemolie in de EU nog genoeg voor vier tot zes weken, waarna de eerste tekorten worden verwacht. Alternatieven voor zonnebloemolie zoals koolzaad-, kokos-, palm- en sojaolie zijn weliswaar beschikbaar, maar ook daar wordt de productie geconfronteerd met hoge prijzen voor brandstof en energie.
De Spaanse olie-industrie ziet nog geen reden tot onmiddellijke bezorgdheid. Wel gaf de organisatie toe dat als het conflict voortduurt, het nodig zal zijn om naar een andere oplossing te zoeken. Daarbij wordt onder meer gedacht aan het in gebruik nemen van braakliggende velden.
Deze oproep kreeg eerder al gehoor bij het Franse voorzitterschap van de EU-Raad en andere landbouwministers van de EU-27, die de 10% landbouwgrond die bestemd is voor landschappen met een hoge biodiversiteit, willen reserveren voor de productie van eiwithoudende gewassen.
Deze optie wordt momenteel door de Europese Commissie overwogen als onderdeel van een pakket met oplossingen om de situatie in de Europese agrovoedingssector te helpen verlichten, en zal nu worden besproken tijdens de komende vergadering van het Speciaal Comité Landbouw (SCA) aanstaande maandag (14 Maart).