De Russische president Vladimir Poetin verklaarde ondertussen dat hij nog geen concrete Europese voorstellen voor een vredesregeling heeft ontvangen. Moskou wil eerst weten welke bijdrage Europese landen aan de onderhandelingen willen leveren. Rusland heeft volgens Poetin geen principieel bezwaar tegen Europese deelname, maar verlangt wel duidelijkheid over de Europese standpunten.
Veranderd
Daarmee lijkt de Russische opstelling te zijn veranderd. Eerder deze week hadden Russische diplomaten Europese deelname nog uitgesloten. Zij benadrukten dat Moskou nooit had ingestemd met uitbreiding van het bestaande overleg tussen Rusland, Oekraïne en de Verenigde Staten. Dat was in tegenspraak met eerdere verklaringen van Witkoff en Kushner, die na hun overleg met Poetin juist Europese deelname hadden aangekondigd.
De leiders van Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Polen en Italië kwamen donderdag in Berlijn bijeen met de Oekraïense president Zelensky en de Amerikaanse onderhandelaars Witkoff en Kushner. De bijeenkomst eindigde met hernieuwde toezeggingen over militaire steun aan Oekraïne en een gezamenlijk pleidooi voor Europese vertegenwoordiging bij toekomstige vredesbesprekingen.
Noodzakelijk
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz benadrukte dat Oekraïne, Rusland, de Verenigde Staten en Europa gezamenlijk aan de onderhandelingstafel moeten zitten. Ook de Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Andy Burnham steunden Europese betrokkenheid. Zelensky verklaarde dat Washington inmiddels begrijpt waarom een gezamenlijke Europese inbreng noodzakelijk is.
De gesprekken gingen vooral over veiligheidsgaranties voor Oekraïne na een eventueel staakt-het-vuren. Europese leiders willen juridisch bindende afspraken en bespreken de mogelijkheid van het stationeren van een Europese internationale troepenmacht, gesteund door de Verenigde Staten. Kushner zei dat bij de uitwerking van die garanties vooruitgang was geboekt. Macron wil zelfs de mogelijke toetreding van Oekraïne tot de NAVO opnieuw bespreken.
Donbas afstaan
Over de inhoud van een vredesregeling blijven de verschillen groot. Europese leiders willen dat Oekraïne zelf over zijn toekomstige veiligheid kan beslissen en eisen garanties tegen nieuwe Russische aanvallen. Moskou verlangt dat de onderhandelaars ‘de bestaande militaire situatie’ erkennen. Poetin houdt vast aan territoriale concessies door Oekraïne, waaronder het afstaan van de door Rusland opgeëiste Donbas.
De Europese leiders willen ondertussen de militaire en economische druk op Rusland opvoeren. Zij hebben verdere steun voor de Oekraïense luchtverdediging toegezegd en dringen aan op een tijdelijk bestand voor aanvallen op energievoorzieningen gedurende de winter. Ook worden nieuwe sancties voorbereid, gericht op Russische inkomsten uit energie en de financiering van de oorlog.
Banktegoeden
Tegelijkertijd groeit de discussie over de financiering van de hulp aan Oekraïne. De Europese Commissie wil voor 2027 een extra lening van 45 miljard euro beschikbaar stellen, bovenop eerder toegezegde steun. Een groep van zeventig Europarlementariërs pleit opnieuw voor het inzetten van ongeveer 210 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden die grotendeels bij de Belgische financiële instelling Euroclear staan.
De EU-politici willen dat dit geld beschikbaar komt voor langdurige steun en de wederopbouw van Oekraïne, zonder nieuwe financiële lasten voor de EU-landen. België verzet zich vooralsnog tegen vrijgave van die Russische banktegoeden, uit vrees voor Russische juridische claims.