De Poolse landbouw wordt binnen tien jaar overrompeld door Oekraïne, als de Poolse politiek niet als de wiedeweerga een ánder agrarisch beleid ontwikkelt. De Poolse landbouw wordt zeker weggedrukt als buurland Oekraïne al over een paar jaar wordt toegelaten tot de Europese Unie, zo waarschuwt de Poolse landbouweconoom Grzegorz Brodziak.
De huidige koers om zo’n miljoen Poolse hobby-boertjes te blijven subsidiëren maar niet te investeren in modernisering en innovatie, noemt de agri-specialist funest. Een nieuw visiedocument van Brodziak geldt als een deskundigenadvies aan de Poolse regering en de politieke partijen.
Die landbouwvisie wordt op 12 september (een maand voor de parlementsverkiezingen) besproken op een nationaal congres van de Poolse zakenkrant Rzeczpospolita en de Vereniging van Poolse Economen.
Brodziak is als landbouweconoom verbonden aan die denktank. Daarnaast is hij vice-voorzitter van de Poolse Landbouwfederatie, en ook vice-voorzitter van de Nationale Vereniging van Varkensvlees Werkgevers en producenten Polpig. Ook runt hij een Poolse biologische en duurzame landbouworganisatie.
Kern van het rapport is dat Polen weliswaar 1,3 miljoen ‘boeren’ telt die (mede-)eigenaar zijn van een stukje grond, maar dat feitelijk slechts een paar honderdduizend echte agrariërs daadwerkelijk landbouwproducten aan de markt leveren.
De zogenoemde hobby-boeren houden hun stukje (meestal: geërfde) grond aan omdat ze daarmee in aanmerking komen voor allerlei premies en subsidies. Hun grond wordt door pachtens gebruikt om vooral in eigen (familie-)behoefte te voorzien, hetgeen amper meetelt in de agrarische statistieken.
Brodziak wijst erop dat de regerende PiS-partij voor Recht en Rechtvaardigheid dat stelsel blijft verdedigen en daarmee de plattelandsbevolking (veertig procent van de Poolse inwoners !) te vriend houdt. ‘Aan de grond blijven hangen’, noemen ze dat. Daardoor is volgens hem weinig gedaan om de Poolse landbouw middels innovatie voor te bereiden op de toekomst.
In tegenstelling tot in Polen zijn veel voormalige Oekraïense staatsbedrijven de afgelopen jaren juist wel met overheidsgeld omgevormd naar grote ‘moderne’ bedrijven. Daarmee is een derde deel van het Oekraïense landbouwareaal al net zo groot als de hele Poolse landbouw. Zelfs de wel gemoderniseerde grootschalige Poolse zuivelindustrie zal voor de concurrentie van de buren op z’n tellen moeten passen, zegt Brodziak.
De Poolse landbouweconoom heeft ook voor andere agri-exporterende EU-landen een waarschuwing in petto. Toelating van Oekraïne tot de EU zou normaliter vele jaren duren, en de EU-landen zouden er uit voorzorg hónderden voorwaarden en regeltjes aan verbinden.
Maar door de Russische oorlog heeft Brussel nu al de deur voor Oekraïne wagenwijd opengezet: de onderhandelingen beginnen op 16 december. Oekraïne zal dan meteen het grootste EU-land zijn en binnen de kortste keren kunnen uitgroeien tot de grootste agrarische landbouwproducent.