Volgens de autoriteiten van Warschau namen ongeveer 250.000 mensen deel aan de jaarlijkse Onafhankelijkheidsmars. De organisatoren spraken van meer dan een half miljoen deelnemers. De demonstratie trok uiteenlopende rechtse stromingen, van conservatieve aanhangers van de oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) tot radicale Poolse nationalisten.
Onafhankelijkheidsdag
Ook president Nawrocki liep mee. De mars, die jaarlijks de Poolse onafhankelijkheid herdenkt, groeide uit tot een protest tegen de pro-Europese regering van Tusk. Demonstranten noemden de premier een dictator en droegen spandoeken met nationalistische leuzen. Ook waren er anti-OekraĂŻense en xenofobe uitingen.
Onder de demonstranten klonken pleidooien voor vertrek uit de Europese Unie. Andere deelnemers benadrukten de Poolse nationale identiteit en onafhankelijkheid. De mars onderstreepte de politieke tegenstellingen in Polen, waar conservatieve en nationalistische groeperingen zich steeds nadrukkelijker verzetten tegen de hervormingen van Tusk. Volgend jaar zijn er verkiezingen in het land.
Steun van EU
De Europese Commissie steunt de pogingen van Tusk om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te herstellen. Brussel vindt dat het Constitutioneel Tribunaal weer volgens Europese rechtsstatelijke normen moet functioneren. De hervormingen stuiten echter op fel verzet van president Nawrocki en de conservatieve oppositie.
De confrontatie escaleerde vorige week toen voorzitter Bogdan Święczkowski en zijn plaatsvervanger Bartłomiej Sochański werden geschorst. Rechter Anna Korwin-Piotrowska nam tijdelijk de leiding over. Acht door de huidige parlementaire meerderheid gekozen rechters besloten de werkzaamheden te hervatten. Nawrocki en de oppositie erkennen deze ingrepen niet.
Nawrocki beschuldigt Tusk van een illegale machtsgreep. De premier houdt vol dat zijn regering juist probeert de rechtsstaat te herstellen. Hij verwijt de president en PiS de noodzakelijke veranderingen tegen te houden.
Verkiezingen
Het conflict gaat terug tot de regeringsperiode van PiS, die in 2023 eindigde. Die partij had jarenlang grote invloed op de benoeming van rechters. De Europese Commissie bekritiseerde die politieke inmenging. Sinds zijn aantreden probeert Tusk de omstreden veranderingen terug te draaien, maar zijn hervormingsplannen lopen herhaaldelijk vast.
De strijd om het Constitutioneel Tribunaal verscherpt de politieke tegenstellingen in aanloop naar de parlementsverkiezingen van 2027. Voor Nawrocki en nationalistisch rechts vormt het conflict een belangrijk middel om oppositie tegen Tusk te mobiliseren. De massale Onafhankelijkheidsmars laat zien hoe breed dat verzet zich inmiddels manifesteert.
