De conservatief-nationalistrische Poolse president Karol Nawrocki heeft een wet geblokkeerd die het land toegang moest geven tot ongeveer 43,7 miljard euro aan EU-leningen voor defensie-investeringen. De wet was nodig om gebruik te maken van het Europese SAFE-programma.
Dat is een Europees fonds van ongeveer 150 miljard euro dat EU-landen goedkope leningen biedt om hun militaire capaciteit te versterken. Polen zou daarvan de grootste ontvanger worden.
Impasse
Nawrocki weigert de financieringswet te ondertekenen omdat hij vreest dat de EU- lening een zware schuld voor Polen gaat worden en de nationale controle kan beperken. Hij waarschuwde dat buitenlandse voorwaarden en financiering de Poolse soevereiniteit kunnen aantasten.
Promotion
Het veto leidde onmiddellijk tot een scherpe reactie van de regering van premier Donald Tusk. Volgens hem heeft Polen het geld nodig om de defensie te versterken en moet het land gebruikmaken van de Europese financiering.
Tusk verklaarde dat de regering ondanks het veto toch zal proberen toegang te krijgen tot de Europese leningen. Hij liet weten dat zijn kabinet alternatieve manieren zoekt om het geld alsnog te gebruiken.
Richtingenstrijd
De botsing tussen de Ruslandgezinde president en de Europagezinde regering laat een diep politiek conflict zien in Polen. De president vertegenwoordigt een nationalistische koers, terwijl de regering nauwere samenwerking met de Europese Unie nastreeft.
Tegelijk heeft Nawrocki samen met de centrale bank een alternatief voorgesteld. Daarbij zou Polen defensie-uitgaven financieren met eigen nationale middelen, bijvoorbeeld met winsten uit de stijgende waarde van goudreserves.
Volgens de regering is dat voorstel echter onvoldoende uitgewerkt en geen realistisch alternatief voor de Europese leningen. Daardoor blijft de politieke strijd over de financiering van het Poolse leger voorlopig voortduren.