In de Landbouwcommissie van het Europees Parlement klonk afgelopen woensdag de roep om meer duidelijkheid en meer zekerheid. In die vergadering presenteerde de nieuwe (Luxemburgse) EU-Commissaris Hansen zijn kijk op de toekomst van het gemeenschappelijke landbouwbeleid. Uit hetgeen hij vooral níét zei, viel op te maken dat hij weifelt over het geheel afschaffen van de zogeheten hectare-subsidie.
Tijdens een recente bijeenkomst van de Europese landbouwministers werd benadrukt dat het huidige GLB-budget al onvoldoende is om boeren adequaat te ondersteunen. Maandag staat Hansens ‘ toekomstvisie’ opnieuw op de minister agenda. Zij dringen aan op extra middelen. Ook landbouworganisaties zoals Copa-Cogeca blijven pleiten voor een stabiel en toereikend landbouwbudget.
Die discussies worden sinds kort bemoeilijkt door de groeiende financiële druk binnen de EU. De oorlog in Oekraïne en geopolitieke spanningen (door de NAVO-ommezwaai van de Amerikaanse president Donald Trump) hebben geleid tot grootschalige herbewapeningsplannen, waarvoor honderden miljarden euro’s nodig zijn. Dit dwingt de EU tot moeilijke keuzes in de meerjarenbegroting, waarbij landbouw als een van de grootste uitgavenposten onder druk komt te staan.
Ook de impact van handelsafspraken en sancties op de Europese landbouw blijft een heikel punt. Discussies over Russische meststoffen illustreren de dilemma’s waarmee de EU wordt geconfronteerd. Enerzijds wordt strategische autonomie nagestreefd, anderzijds zijn deze producten cruciaal voor de voedselproductie. Tegelijkertijd lopen spanningen op door nieuwe invoertarieven op meststoffen, waardoor de kosten voor boeren verder stijgen.
Een andere uitdaging voor de landbouwsector is de op handen zijnde liberalisering van de handel met Oekraïne. De EU bereidt een nieuw handelsregime voor, waarbij agrarische producten uit Oekraïne later dit jaar meer toegang krijgen tot de Europese markt. Dit stuit op kritiek vanuit de landbouwsector, die vreest voor oneerlijke concurrentie en druk op de prijzen. Boerenorganisaties eisen daarom beschermende maatregelen en eerlijke concurrentievoorwaarden.
EU-landbouwcommissaris Christophe Hansen wordt geacht in april de concrete inhoud van zijn beleidsplan te presenteren, waarin hij zijn visie op de toekomst van het GLB zal uiteenzetten. Vrijdag brengt hij een werkbezoek aan Nederland.
Ondertussen beginnen binnen de EU-gremia de onderhandelingen over het landbouwbeleid na 2027. De besprekingen hierover lopen parallel aan de bredere discussie over de meerjarenbegroting van de EU, waarin zware bezuinigingen dreigen. Oud-commissaris Mario Draghi heeft al voorgesteld om een substantiële budgetverschuiving door te voeren, waarbij landbouw fors zal moeten inleveren ten gunste van andere beleidsprioriteiten zoals defensie en innovatie.
De toekomst van de Europese landbouw hangt af van de politieke keuzes die de komende maanden worden gemaakt. Terwijl de EU de balans zoekt tussen nieuw-ontstane geopolitieke prioriteiten en interne beleidsdoelen, blijft de financiering van het landbouwbeleid een twistpunt.