De Europese Unie bespreekt donderdag op een extra top het inzetten van het zogeheten instrument tegen economische dwang. Dit middel is bedoeld om landen te straffen die handel gebruiken als politiek pressiemiddel. Het geldt als een zware optie en is nog niet eerder geactiveerd, maar ligt wel op tafel.
Naast dit anti-dwangpakket worden andere handelsmaatregelen voorbereid. EU-ambassadeurs concludeerden zondag dat het blok snel concrete opties beschikbaar moet hebben als gesprekken met Washington geen resultaat opleveren. Een heractivering van eerder opgeschorte importheffingen wordt daarbij genoemd.
Europese leiders ontmoeten elkaar deze week voor spoedoverleg. Daarnaast staan gesprekken gepland met de Amerikaanse president in de marge van het World Economic Forum in Davos. Daarna volgt naar verwachting een aparte top van EU-leiders om vervolgstappen te bepalen.
Ook het Europees Parlement heeft zich uitgesproken. Het parlement wil deze week in Straatsburg besluiten om de eind vorig jaar afgesloten handelsovereenkomst tussen de EU en de VS bevriezen. Die overeenkomst voorziet in Amerikaanse invoerheffingen van 15 procent, gekoppeld aan het afzien van extra Europese tarieven.
Binnen de EU klinkt tegelijkertijd de roep om terughoudendheid. Diplomaten benadrukken dat hoofdsteden tijd willen nemen om de juiste koers te bepalen. Er is brede steun voor reageren, maar niet voor een snelle escalatie zonder afweging.
Aanleiding voor het overleg is de aankondiging van de Amerikaanse president om speciale invoertarieven in te voeren tegen acht Europese landen. De heffingen van tien procent zouden op 1 februari ingaan en begin juni stijgen naar 25 procent als geen akkoord wordt bereikt over Groenland.
De tarieven gelden voor alle goederen die naar de Verenigde Staten worden uitgevoerd. Ze blijven van kracht totdat volgens de Amerikaanse president een volledige en totale overeenkomst over Groenland is gesloten. Het is onduidelijk hoe deze maatregel juridisch wordt onderbouwd.
Parallel aan het handelsconflict is de militaire aanwezigheid in Groenland toegenomen. Europese NAVO-landen hebben verkenningsteams gestuurd voor gezamenlijke oefeningen. De Verenigde Staten hebben deze inzet scherp bekritiseerd, terwijl Europese regeringen spreken van transparante defensieve maatregelen.