Nederland heeft kennelijk onder druk van de verenigde Staten afgezien van de levering van hoogwaardige technologie aan een Chinees staatsbedrijf. De Amerikaanse regering zou in 2018 en 2019 de Nederlandse premier Mark Rutte onder druk hebben gezet om de verkoop te voorkomen.
Nadat het Nederlandse technologiebedrijf ASML al in 2017 had besloten een hoogwaardige EUV-chipmachine aan China te leveren, had Nederland aanvankelijk een leveringsvergunning verstrekt. Die procedure blijkt om niet-verklaarde redenen te zijn stilgelegd.
Begin 2018 probeerde de VS de verkoop te blokkeren, maar dit bleek alleen mogelijk te zijn als er in zo’n machine voor 25 procent aan Amerikaanse onderdelen zit. De EUV-machines van ASML halen die drempel niet. Inmiddels wordt volgens persbureau Reuters in de VS overwogen om de regels op dit vlak aan te passen.
Promotion
ASML is een ’s werelds belangrijkste chipmachine-makers en heeft grote klanten als Samsung en Intel. Daarnaast is het de enige maker van extreem ultraviolet (EUV) machines. Dat zijn zeer geavanceerde machines die worden gebruikt in het productieproces van chips. Deze machines zijn essentieel om de komende jaren chips voor onder meer computers en telefoons te kunnen blijven maken.
Functionarissen van het Amerikaanse ministerie van Defensie zouden het onderwerp op meerdere momenten op de Nederlandse ambassade in Washington hebben besproken. Daarnaast heeft de VS twee keer in korte tijd ook Rutte persoonlijk onder druk gezet, tijdens een onderhoud met minister van Buitenlandse Zaken Pompeo. Een maand later was de premier voor de tweede keer op bezoek bij president Trump.
Begin november meldde de Japanse zakenkrant Nikkei dat ASML de bestelling van de Chinese fabrikant SMIC in de wacht heeft gezet. Bronnen tegen de krant zeiden dat ASML de Amerikanen niet boos wilde maken.
ASML bevestigt dat er wordt gewacht op een exportvergunning van het Nederlandse ministerie van Economische Zaken omdat de vorige vergunning is verlopen. Het is niet duidelijk waarom exportvergunningen in Nederland kennelijk tijd-gebonden en/of tijdelijk zijn.
De Verenigde Staten voeren onder Europese regeringen ook campagne tegen economische samenwerking met de Chinese communicatie-gigant Huawei. Daarbij gaat het om de voorgenomen Europese aanschaf van Chinese apparatuur waarmee door Peking het telefonie- en internet netwerk zou kunnen worden afgeluisterd.
In de Europese Unie gaan steeds vaker stemmen op dat de EU-landen grote en kostbare technologie zelf sámen zouden moeten (kunnen) ontwikkelen, maar dat dat niet van de grond komt door onderlinge meningsverschillen en concurrentie. Dat is weliswaar grotendeels gelukt met de Europese vliegtuigbouwer Airbus, als tegenhanger van het Amerikaanse Boeing.
Maar in veel bedrijfstakken en industrieterreinen komt de Europese samenwerking maar moeizaam van de grond. Gevolg daarvan is dat Europese landen voor veel van hun benodigde producten toch aangewezen blijven op de aankoop elders ter wereld.