De stembusgang wordt gezien als een existentiële keuze voor de voormalige Sovjetrepubliek met 2,4 miljoen inwoners, ingeklemd tussen Roemenië en het door oorlog geteisterde Oekraïne. De provincie Transnistrië ten oosten van de rivier Djnestr wordt al vele jaren bezet door Russische troepen.
President Maia Sandu en haar pro-Europese Partij voor Actie en Solidariteit willen het hervormingspad naar de EU voortzetten, terwijl het pro-Russische Patriottische Kiesblok een serieuze uitdager vormt.
De EU heeft haar steun de afgelopen weken zichtbaar vergroot. Sandu kreeg in Straatsburg een staande ovatie van Europarlementariërs en trad in de hoofdstad Chisinau op samen met Emmanuel Macron. Macron beloofde Moldavië’s soevereiniteit te verdedigen tegen druk uit Moskou. Kort daarop maakte Brussel bijna negentien miljoen euro vrij als onderdeel van een groter hervormingsfonds.
De komende verkiezingsuitslag geldt als een lakmoesproef voor de vraag of Brussel nog een aantrekkelijk alternatief kan bieden tegenover Russische druk. Een overwinning voor de pro-Russische oppositie zou de toetredingsonderhandelingen van Moldavië tot stilstand brengen en het Kremlin aan de EU-grens een symbolische zege opleveren.
Moldavische autoriteiten waarschuwen ondertussen voor grootschalige inmenging vanuit Rusland. Volgens hen zijn honderden miljoenen euro’s het land binnengesluisd om stemmen te kopen en onrust te zaaien. Campagnes op sociale media als TikTok en Telegram zouden zijn ingezet om premier Sandu af te schilderen als autoritair leider en om geruchten te verspreiden over een mogelijke inzet van EU-troepen.
Netwerken gelieerd aan oligarch Ilan Shor spelen daarbij een sleutelrol. Hij werd eerder door Brussel bestraft wegens zijn rol in grootschalige corruptie. Volgens autoriteiten maken deze groepen gebruik van bot-gestuurde propaganda om het publieke debat te beïnvloeden en wantrouwen tegen Europa aan te wakkeren.
Ook in de regio Transnistrië, die zich in de jaren negentig afscheidde maar internationaal door geen enkel land wordt erkend, heerst onzekerheid. Inwoners zijn verdeeld over hun loyaliteit en kijken met argwaan naar zowel Chisinau als Moskou. Hun deelname aan de stemming kan de uitslag mede bepalen.
Internationaal is de aandacht groot. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky benadrukte bij de Verenigde Naties dat Europa het zich niet kan veroorloven Moldavië te verliezen. Sandu zelf schetste in het Europees Parlement de inzet van de verkiezingen als existentieel. Volgens haar gaat het Europese pad niet alleen om waarden, maar om overleven.