Von der Leyen sprak maandagmiddag op de jaarlijkse conferentie van EU-ambassadeurs in Brussel over de noodzaak van een wijziging in het buitenlands beleid van de EU. Ze benadrukte dat de huidige geopolitieke situatie vraagt om een herziening van de bestaande instituties en besluitvormingsprocessen.
Von der Leyen vroeg zich af of de politieke afhankelijkheid van consensus en compromis de EU helpt of hindert in het nemen van beslissingen. Al langer wordt door EU-critici gezegd dat de vereiste unanimiteit voor veel kwesties besluiten tegenwerkt. Met het vertragingsprobleem, zoals het blokkeren van een €90 miljard lening aan Oekraïne door Hongarije en Slowakije, illustreerde zij haar punt.
Wereldtoneel
Ze stelde dat de EU zich moet afvragen of haar systemen nog effectief zijn in de huidige wereld en dat radicale veranderingen nodig zijn om de EU als geopolitieke speler te versterken. Haar oproep tot reflectie komt mede door de opkomst van conflicten en oorlogen, zoals die in Oekraïne en het Midden-Oosten.
Promotion
Mert haar oproep neemt Von der Leyen een voorschot op de EU-topconferentie van de staatshoofden en regeringsleiders over anderhalve week. Ze stelde dat de EU zich niet langer kan terugtrekken uit wereldwijde uitdagingen.
Kaja Kallas, de EU-buitenlandchef, steunde deze boodschap en pleitte voor een versnelde uitbreiding van de EU om nieuwe lidstaten, zoals Oekraïne en Montenegro, toe te laten. Kallas ziet uitbreiding als cruciaal tegen de invloed van Rusland.
Zeggenschap
De oproep van Von der Leyen wordt door critici gezien als een poging van de EU-chef om zeggenschap te krijgen over de internationale positie van de EU. Daar gaat vooral buitenlandcommissaris Kallas over. En over steun aan Oekraine gaan ook vooral andere commissarissen.
In het licht van de huidige militaire en economische conflicten betoogde Von der Leyen dat de EU nu meer dan ooit moet opkomen voor zijn waarden en belangen. Ze heeft ook gesuggereerd dat defensiecapaciteiten moeten worden versterkt om adequaat in te spelen op de dreigingen van buitenaf. Over Defensie-kwesties in de EU-landen gaan vooral de (NAVO-)Defensieministers van de 27 EU-landen.
Gevolgen
De recente escalatie van de oorlog in het Midden-Oosten heeft onder meer geleid tot verhoogde energieprijzen, wat een directe impact heeft op Europese burgers en de economie. Von der Leyen sprak over de noodzaak om Europese energiebevoorrading te waarborgen en de gevolgen van de instabiliteit in de regio te mitigeren.
Tot slot waarschuwde von der Leyen dat het tijdperk van een enkel regelsysteem voorbij is. De EU moet zijn strategieën aanpassen aan de complexe realiteit van de hedendaagse geopolitiek om relevant en operatief te blijven. Daarover gaat zij deze week in Straatsburg ook het debat aan met de EU-politici in het Europees Parlement.