Sinds het begin van de oorlog zijn Oekraïense landbouwgronden zwaar beschadigd door bommen, mijnen en chemische verontreinigingen. Volgens Wageningen University & Research (WUR) zijn grote delen van de bodem onbruikbaar geworden voor landbouwproductie. De schade is zo omvangrijk dat herstelprojecten op grote schaal nodig zullen zijn zodra de oorlog eindigt.
Volgens schattingen die de Wageningse onderzoekers presenteren, zullen de kosten voor het saneren van de vervuilde landbouwgrond oplopen tot tientallen miljarden euro’s. Daarbij is niet alleen sprake van fysieke verwijdering van mijnen en explosieven, maar ook van chemische schoonmaak om de voedselveiligheid te kunnen herstellen.
Ruim een jaar geleden heeft Oekraïne de markt voor landbouwgrond opengesteld die voorheen in handen was van de staat en van grote coöperaties. Uit recente Oekraiense gegevens blijkt dat slechts drie procent van de beschikbare landbouwgrond daadwerkelijk is verkocht. Veel Oekraiense boeren blijven voorzichtig, mede door de onzekere situatie in het land.
De Oekraïense overheid probeert het verkoopproces te versnellen door de regels rondom de verkoop en verdeling van landbouwgronden te vereenvoudigen. Zo worden onder andere kavels opgesplitst en worden staatsgronden voor langdurige huur ter beschikking gesteld. Toch blijft het aantal transacties nog beperkt, waarschijnlijk ook doordat veel boeren hun financiële reserves (als ze die al hadden) voor andere strikt-noodzakelijke zaken hebben gebruikt.
Tegelijkertijd voert Oekraïne intensieve onderhandelingen met de Europese Unie over een toekomstig lidmaatschap, op korte of langere termijn. In dat geval moet de landbouwsector voldoen aan uitgebreide EU-criteria op het gebied van duurzaamheid, dierenwelzijn en voedselveiligheid. De Europese Commissie stelde onlangs dat Oekraïne opmerkelijk snel vorderingen maakt in verscheidene onderdelen van het toetredingsproces.
Daarnaast is spoedoverleg gaande over de handelsrelaties tussen Oekraïne en de EU. In juni lopen de huidige tijdelijke handelsversoepelingen af. Als er geen nieuwe afspraken worden gemaakt, gelden weer de oude handelsquota en tarieven van vóór 2022, die voor Oekraïne veel ongunstiger waren.
De Europese Commissie heeft beloofd om betere handelsvoorwaarden te bieden dan die van vóór de oorlog. Een nieuw akkoord zou Oekraïense landbouwproducten meer toegang geven tot de Europese markt, mits ze voldoen aan de standaarden die de EU stelt voor importproducten. De gesprekken hierover zijn nog gaande.