Zelensky heeft duidelijk gemaakt dat eventuele vredesafspraken compromissen zullen bevatten die niet bij iedereen goed zullen vallen. Volgens hem is daarom een brede dialoog met de Oekraïense samenleving noodzakelijk, mogelijk gevolgd door een referendum en verkiezingen.
Zelensky benadrukt dat de eerste inzet het beëindigen van de oorlog is. In dat kader werkt Oekraïne aan een vredesplan met twintig punten, waarin onder meer veiligheidsgaranties en herstelafspraken zijn opgenomen. In dit plan zitten volgens de president concessies, waarvan hij erkent dat die tot maatschappelijke onvrede kunnen leiden.
Om die reden wil Zelensky de Oekraïense bevolking nadrukkelijk betrekken bij de besluitvorming. Hij stelt dat overleg essentieel is wanneer afspraken weerstand oproepen. Uiteindelijk, zo zegt hij, zijn er democratische middelen zoals referenda en verkiezingen waarmee de bevolking haar wil kan uitspreken.
Bij de gesprekken over veiligheidsgaranties spelen ook internationale partners een rol. Zelensky geeft aan dat de Verenigde Staten en de zogenoemde coalitie van bereidwillige landen bij dit proces betrokken zijn. Hij spreekt in dit verband over overleg met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte over mogelijke garanties.
De rol van de Verenigde Staten staat ook centraal in het bredere debat over Europese veiligheid. NAVO-chef Mark Rutte heeft zich uitgesproken tegen ideeën om de Europese defensie los te koppelen van Washington. Volgens hem blijven de Verenigde Staten volledig achter het NAVO-bondgenootschap staan.
Rutte stelt dat Europa wel degelijk meer verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn eigen veiligheid, onder meer door hogere defensie-uitgaven. Tegelijk benadrukt hij dat dit binnen het trans-Atlantische kader moet gebeuren. Meer Europese inzet mag volgens hem niet worden gezien als een afscheid van de samenwerking met de Verenigde Staten.
Zijn uitspraken zijn een reactie op stemmen binnen Europa die pleiten voor meer strategische autonomie. Sommige Europese politici vragen zich af of Europa nog wel op de Verenigde Staten kan rekenen en pleiten ervoor om Europese troepen onder een eigen vlag te laten opereren. Rutte waarschuwt dat zo’n benadering de NAVO zou ondermijnen.