Celstraf voor moord in 1982 op Nederlandse tv-ploeg in El Salvador

De journalisten van de IKON – Koos Koster, Jan Kuiper, Joop Willemsen en Hans Terlaag – werden in 1982 door het Salvadoraanse leger vermoord tijdens hun werk voor een reportage over de Salvadoraanse burgeroorlog. Ze liepen in een hinderlaag nabij Chalatenango, een conflictgebied.

De rechtbank achtte drie voormalige hoge functionarissen schuldig aan betrokkenheid bij de moorden: voormalig minister van Defensie Guillermo García, ex-kolonel Francisco Antonio Morán, en generaal Rafael Flores Lima. Ze kregen elk vijftien jaar celstraf opgelegd.

Het proces begon in 2022 nadat eerdere pogingen tot vervolging jarenlang waren geblokkeerd. De zaak werd pas heropend nadat het Constitutioneel Hof van El Salvador in 2016 oordeelde dat amnestiewetten uit de jaren negentig ongrondwettelijk waren.

De aanklager stelde dat de moorden deel uitmaakten van een breder patroon van geweld tegen journalisten en burgers die het toenmalige militaire regime bekritiseerden. De rechters concludeerden dat het geen spontane actie was, maar een geplande militaire operatie.

RTV Drenthe benadrukte de persoonlijke band van Assen met een van de slachtoffers, Joop Willemsen, die daar vandaan kwam. In Assen werd met opluchting en emotie gereageerd op het vonnis, dat eindelijk erkenning geeft aan de ernst van de misdaad. [RTV Drenthe]

Het proces werd ook gevolgd door internationale waarnemers; mensenrechtenorganisaties en familieleden van de vermoorde journalisten hebben jarenlang aangedrongen op vervolging. Eén van de toenmalige commandanten was uitgeweken naar de Verenigde Staten, maar werd daar opgespoord door Nederlandse onderzoeksjournalisten.

Hoewel het vonnis wordt gezien als een belangrijke stap, benadrukken nabestaanden en mensenrechtenorganisaties dat volledige gerechtigheid pas bereikt is wanneer ook andere verantwoordelijken ter verantwoording worden geroepen. Het is nog onduidelijk of meer aanklachten volgen.

Volgens de Nederlandse Journalistenvakbond zijn de veroordelingen ook symbolisch belangrijk, omdat ze laten zien dat straffeloosheid voor oorlogsmisdaden niet oneindig is. De NVJ spreekt van een mijlpaal in de strijd tegen geweld tegen verslaggevers.