Duitse boeren zetten stoplichtcoalitie onder druk

De Duitse landelijke Boerenbond DBV en andere agrarische organisaties hebben de tweede week van januari uitgeroepen tot nationale demonstratieweek tegen de afschaffing van de dieselkorting en wegenbelasting voor landbouwvoertuigen.

In verscheidene Duitse steden hebben boeren de afgelopen dagen opnieuw met hun tractoren wegen en kruispunten enige tijd geblokkeerd. De protestweek van 7 tot en met 15 januari moet uitmonden in opnieuw een grote betoging bij de parlementsgebouwen in Berlijn.

De protestweek valt samen met de eerste vergaderweek in Berlijn na het Kerstreces, waar definitieve knopen worden doorgehakt over de meerjarenbegroting van de ‘stoplichtcoaltie’. De partijleiders van SPD, FDP en Groenen moesten vorige week door een rechterlijke uitspraak de meerjarenraming van hun energie-transitieplan aanpassen en in 2024 17 miljard extra bezuinigen. Eén van de voorgestelde maatregelen is het afschaffen van de dieselkorting en de wegenbelasting voor landbouwwerktuigen.

Die voorgestelde bezuiniging veroorzaken niet alleen heftige reacties in de landbouw of bij de federale CDU/CSU-oppositie, maar ook in stoplichtfracties en regeringen in vrijwel alle Duitse deelstaten. Ook minister Cem Özdemir (Groenen) heeft zich er publiekelijk tegen uitgesproken, hoewel veel Duitse boeren het hem wel aanrekenen. Duitse mediacommentaren zeggen dat Özdemir is overruled door zijn eigen partijleider en vice-kanselier Robert Habeck en de liberale FDP’ ers door hun eigen FDP-minister van Fiancien Christian Lindner.

Groenen en FDP vinden weliswaar dat er een einde moet komen aan allerlei milieu-onvriendelijke ‘fossiele subsidies’, maar willen dat geld in de agrarische sector blijft, bijvoorbeeld voor subsidies voor het stimuleren van biologische en natuurvriendelijke landbouw.

Voorzitter Joachim Rukwied van de DBV heeft de bezuiniging onaanvaardbaar genoemd. Na enkele uit de hand gelopen lokale tractor-demonstraties riep hij zaterdag de Duitse boeren af te zien van ‘zinloze blokkades’ en in plaats daarvan de steun van de bevolking te behouden. Ook nam hij eerder deze week onmiddellijk afstand van boerengroepen die de woning van een groene deelstaat-minister ‘met een bezoekje hadden vereerd’. 

Uit eerdere berekeningen blijkt dat Duitse boeren per jaar gemiddeld enkele duizenden euro’s voordeel hebben van de huidige ‘dieselkorting’. Dat is geen uitbetaalde subsidie maar het bedrag dat in jaarlijks op hun belastingaanslag in mindering wordt gebracht, al naar gelang van hun dieselgebruik. Daardoor hoeven grote agrarische ondernemingen in geld uitgedrukt soms meer dan 25.000 euro minder belasting te betalen. Het is een van de vormen van ‘fossiele subsidies’ waarvan wordt gezegd dat het het gebruik van fossiele brandstoffen bevordert en de transitie naar het gebruik van duurzame energiebronnen belemmert.

Het Duitse boerenprotest in januari valt samen met eerder aangekondigde stakingen van chauffeurs in het goederenvervoer en door machinisten bij de Duitse spoorwegen. Met dreigende stakingen in vervoer en treinen was SPD. FDP en Groenen er vorige week veel aan gelegen tijdig een akkoord over hun meerjarenraming 2024 te bereiken. De agrarische protesten van afgelopen weken waren mede daardoor een forse tegenvaller na de wekenlange moeizame coalitieonderhandelingen.

In Duitse media wordt erover gespeculeerd dat de rood-geel-groene coalitie in het Kerst- en Nieuwjaarsreces een compromis over de dielekorting moet zien te vinden, om te voorkomen dat het voortbestaan van hun coalitie in gevaar komt.