EU-president treedt af; Brussel zoekt opvolger

De voorzitter van de Europese Raad, de Belgische oud-premier Charles Michel, stelt zich kandidaat voor de verkiezingen voor het Europees Parlement. Dat heeft hij zondag bekendgemaakt op het partijcongres van zijn liberale partij in Wallonië. Als hij verkozen wordt, zal Michel in juni voortijdig zijn functie als EU-president neerleggen.

De Belgische politicus zegt dat de Europese regeringsleiders al in hun juli-vergadering een besluit kunnen nemen over zijn opvolging, desnoods tijdelijk. Daarmee worden de Europese staatshoofden wel voor een dilemma geplaatst, omdat op dat moment – zo kort na de verkiezingen- nog geen duidelijkheid zal bestaan over de invulling van ándere EU-topfuncties. 

Ook moet in het najaar een nieuwe Europese Commissie worden samengesteld, inclusief het voorzitterschap. In Brusselse wandelgangen is te horen dat de Duitse christendemocraten Ursula von der Leyen een tweede ambtstermijn ambieert. Dan komt ook de legpuzzel aan de orde wie (welk land, welke partij) een Commissaris mag leveren, wie president van de Europese Bank wordt, wie de nieuwe baas van de NAVO wordt en noem maar op.

Dat de Belgische liberaal Michel de EU-staatshoofden nu al laat weten dat hij aftreedt (en vervangen moet worden), zet de EU-Raad onder grote druk. De Europese premiers zullen willen voorkomen dat de Hongaarse premier Viktor Orban  in het tweede halfjaar van 2024 zich actief kan bemoeien met allerlei EU-benoemingen. Orban geldt binnen de EU als een dwarsligger. Hongarije bekleedt dat tweede halfjaar 2024 volgens schema het EU-voorzitterschap. 

Vijf jaar geleden waren het de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Nederlandse premier Mark Rutte die uiteindelijk bepaalden hoe de Europese topfuncties werden verdeeld. Daarbij werd uiteindelijk Charles Michel voorzitter van de EU-Ministerraad, ook wel ‘president van de EU’ genoemd. 

In Brusselse wandelgangen werd destijds gefluisterd dat Rutte die functie ook zelf had kunnen innemen, maar dat hij toen koos voor voortzetting van zijn premierschap in Nederland.

Rutte is inmiddels afgetreden, en is in Den Haag alleen nog maar demissionair (waarnemend) premier, en heeft onlangs kenbaar gemaakt dat hij wel secretaris-generaal van de NAVO wil worden. Er zijn voor die topfunctie twee andere kandidaten. Een besluit over de opvolging van de huidige SG, Jens Stoltenberg, is al tweemaal vooruitgeschoven. Van Rutte is niet bekend of hij belangstelling heeft voor andere internationale functies.

Michel wilde in de Belgische media niet ingaan op de vraag of zijn kandidatuur voor een parlementszetel ook betekent dat hij  geïnteresseerd zou zijn in andere Europese topfuncties, of dat hij zijn partijgenoot Didier Reynders wil opvolgen als EU-commissaris van België.