De onder Liberiaanse vlag varende olietanker raakte begin deze week zwaar beschadigd door een explosie in de machinekamer terwijl het schip ten zuiden van Cyprus voer. Het is inmiddels voor een inspectie naar een haven op Malta gesleept. De bemanning raakte niet gewond, maar de schade is aanzienlijk.
Volgens Financial Times en Kyiv Independent zou de explosie mogelijk het werk zijn van Oekraïense geheime diensten. Westerse functionarissen bevestigen dat sabotageoperaties op zee tot het Oekraïense repertoire behoren. Officieel heeft Oekraïne zich echter niet uitgesproken over betrokkenheid bij het incident.
Het schip had recent nog Russische havens aangedaan, waaronder Novorossiysk, en vervoerde een lading ruwe olie bestemd voor Aziatische markten. De explosie is het derde soortgelijke incident in enkele maanden tijd.
Eind mei werd de tanker Sanar 15 getroffen door een explosie in de Golf van Aden, en op 6 februari raakte de Pablo zwaar beschadigd in de Indische Oceaan. In alle gevallen gaat het om schepen die recent Russische olie vervoerden.
De Europese Unie heeft al in 2022 een embargo ingesteld op de import van Russische olie en gas, en voerde diverse sancties in. Toch blijven Russische olieproducten hun weg naar internationale markten vinden via een complex netwerk van tussenhandel. Deze ‘schaduwvloot’ gebruikt vaak verouderde schepen, vaart onder vlaggen van derde landen en past complexe eigendomsconstructies toe.
De olie-inkomsten blijven voor Rusland een belangrijke bron van financiering van de oorlog tegen Oekraïne. Zowel Pravda als Kyiv Post melden dat het Kremlin ondanks de sancties miljarden blijft verdienen aan de oliehandel. Dit maakt de tankers tot een strategisch doelwit in de economische strijd rond de oorlog.
De explosies vinden vaak plaats vlak na bezoek aan Russische havens of kort nadat de schepen gevoelige regio’s doorkruist hebben. Dit voedt de speculatie dat explosieven mogelijk vooraf zijn geplaatst, of dat de operaties met precisie worden uitgevoerd door buitenlandse diensten met toegang tot inlichtingen.
Zowel Lloyd’s List als Financial Times wijzen erop dat de herhaalde incidenten voor onrust zorgen binnen de maritieme sector. Tanker-eigenaren en rederijen nemen extra veiligheidsmaatregelen en evalueren risico’s bij vaarroutes die eerder als veilig golden. De onzekerheid over wie verantwoordelijk is, maakt het moeilijk om passende tegenmaatregelen te nemen.