Terwijl de Russische oorlog in Oekraïne voortduurt, zijn de afgelopen weken op de achtergrond nieuwe diplomatieke contacten ontstaan. Voormalige Europese en Russische topfunctionarissen hebben in stilte gesproken over mogelijke vredesonderhandelingen, terwijl het Kremlin opnieuw aangeeft bereid te zijn tot overleg.
Niet-officieel
Voormalige Europese en Russische functionarissen kwamen vorige maand in Wenen bijeen voor een besloten overleg over de mogelijkheden om de oorlog via onderhandelingen te beëindigen. De bijeenkomst vond plaats buiten de officiële diplomatieke kanalen om en was geen rechtstreeks overleg tussen de regeringen van Rusland en Oekraïne.
Volgens verscheidene en verschillende bronnen werd tijdens de gesprekken verkend onder welke voorwaarden formele vredesonderhandelingen mogelijk zouden kunnen worden. Er zijn geen aanwijzingen dat daarbij concrete afspraken zijn gemaakt of dat er een gezamenlijk vredesvoorstel op tafel lag. Ook de identiteit van de voormalige Russische deelnemer is niet bekendgemaakt.
Promotion
Voorwaarden
Tegelijkertijd benadrukt Rusland opnieuw dat het bereid is tot onderhandelingen, maar uitsluitend wanneer de westerse bondgenoten van Oekraïne zich volgens Moskou „constructief” en „volwassen” opstellen. Daarmee koppelt het Kremlin een eventuele hervatting van het overleg nadrukkelijk aan voorwaarden voor de internationale steun aan Kyiv.
Moskou waarschuwt bovendien dat de militaire operatie wordt voortgezet als aan die voorwaarden niet wordt voldaan. Volgens Russische verklaringen zal het land in dat geval zijn eigen doelstellingen blijven nastreven. Daarmee blijft de afstand tussen de diplomatieke bereidheid en de werkelijkheid op het slagveld groot.
Ander overleg
De bijeenkomst in Wenen lijkt bovendien niet op zichzelf te staan. Eerder werd al melding gemaakt van een vergelijkbare ontmoeting in Bakoe (Azerbeidzjan) tussen voormalige Russische en Duitse functionarissen. Ook over dat overleg is weinig bekend. De Azerbeidzjaanse autoriteiten zouden daarvan vooraf niet op de hoogte zijn geweest.
Rol VS vaag
Ondertussen gaan ook de pogingen door om officiële onderhandelingen weer op gang te brengen. Daarbij wordt gesproken over initiatieven waarbij de Verenigde Staten een bemiddelende rol zouden kunnen spelen. Ondanks die inspanningen blijft onduidelijk of de partijen op korte termijn daadwerkelijk opnieuw aan de onderhandelingstafel zullen verschijnen.
De verschillende diplomatieke initiatieven laten zien dat achter de schermen wordt gezocht naar mogelijkheden om een politieke uitweg uit het conflict te vinden. Tegelijkertijd maken de uiteenlopende voorwaarden en de voortdurende militaire confrontaties duidelijk dat een doorbraak voorlopig nog uitblijft. De geheime contacten illustreren vooral dat er wel wordt gezocht naar openingen, maar nog niet naar een gezamenlijk aanvaard vertrekpunt voor echte vredesonderhandelingen.