In de Duitse grondwet is vastgelegd dat de Rijksuitgaven slechts beperkt mogen stijgen, en dat geen ‘nieuwe schulden’ gemaakt mogen worden. Voor de extra militaire steun aan Oekraïne en voor de SPD-verkiezingsbelofte voor economisch herstel (inclusief verhoging van het wettelijk minimumloon) is versoepeling van die ‘Schuldenbremse’ nodig, iets wat de liberale FDP in de vorige ‘stoplichtcoalitie’ twee jaar lang tegenhield. Toen was overigens ook de CDU/CSU-oppositie tegen extra nieuw geld voor Oekraïne en voor economisch herstel.
Die twee mega-onderdelen van een 'zwart-rood’ coalitieakkoord moeten deze week in twee buitengewone zittingen van de Bondsdag in ‘oude’ samenstelling worden vastgesteld omdat voor grondwet-aanpassing een tweederde meerderheid nodig is. Dat hebben CDU/CSU en SPD niet na volgende week, als de nieuwe Bondsdag voor het eerst bijeen komt. De huidige nog zittende (gevallen) centrumlinkse coalitie van SPD en Groenen hebben samen met CDU/CSU nog wel een tweederde meerderheid.
Deze eerste twee grote hobbels zijn voor formateur en beoogd kanselier Merz nog geen gelopen race, omdat het partijbestuur van De Groenen zegt allerlei vaagheden en onduidelijkheden te zien. Daardoor staat nog niet vast of De Groenen ( die door CDU/CSU búiten een nieuwe regering worden gehouden) de beoogde grondwet-aanpassing aan een meerderheid gaan helpen. Daarbij speelt een rol dat Merz al zijn andere plannen de komende weken wil doorschuiven naar zestien werkgroepen van CDU en SPD in de nieuwe Bondsdag, inclusief eentje voor Landbouw.
Door die door Merz beoogde werkwijze hebben De Groenen geen enkele zekerheid dat veel recente voorstellen van hun BMEL-minister Cem Özdemir de eindstreep gaan halen, of door toedoen van een nieuwe (CDU-?) Landbouwminister in een onderste la verdwijnen. Daarbij speelt een rol dat CDU/CSU de afgelopen jaren in de oppositie weliswaar tegen de meeste Landbouwvoorstellen stemden, maar er amper eigen visie of eigen voorstellen over hebben ingediend.
Zo is nog volkomen vaag wat de nieuwe zwart-rode coalitie gaat doen met het al jaren voortslepende ‘moderniserings- en toekomstplan' van de ZKL-commissie Borchert. Hetzelfde geldt voor de al vijf jaar sluimerende ‘mestwet’ waar veel CDU-geleide deelstaten maar mondjesmaat aan meewerken. Het enige onderwerp waarvan nu al duidelijk is dat het de eindstreep gaat halen, is het terugdraaien van de veelbesproken afschaffing van de goedkope landbouwdiesel. Ook is al duidelijk dat de nieuwe Duitse regering zich niet gaat verzetten tegen de Mercosur-deal.
De voorzitter van de Duitse boerenbond, Joachim Rukwied, ziet zowel licht als schaduw in de resultaten van de eerste coalitiegesprekken. De voorzitter van de boeren is verheugd over de volledige herinvoering van de restitutie op landbouwdiesel. Rukwied bekritiseert echter de geplande verhoging van het minimumloon naar 15 euro, vooral in de fruit-, groente- en wijnbouw.