Het proces tegen vier verdachten van het neerschieten van vlucht MH17 bij de rechtbank op Schiphol kan worden voortgezet, ondanks de juridische afwezigheid van drie verdachten. Dat heeft de rechtbank bij het begin van het proces bekendgemaakt.
Eén van de verdachten, de Rus Oleg Poelatov, laat zich vertegenwoordigen door twee Nederlandse advocaten, Boudewijn van Eijck en Sabine ten Doesschate. Zij worden bijgestaan door de Russische advocate Elena Kutina uit Moskou. Zij heeft geen officiële rol in Nederlandse rechtspraak, maar is wel als waarnemer door de rechtbank toegelaten.
In de voorbereiding hebben de Poelatov’s advocaten laten weten dat ze méér tijd nodig hebben om zich op de Nederlandse (nog niet openbaar gemaakte) aanklachten te kunnen voorbereiden. Met de rechtbank is afgesproken dat de advocaten eventuele verzoeken om extra onderzoek kunnen indienen bij de vervolgzitting die waarschijnlijk in juni zal worden gehouden.
De eerste dag van de rechtbankzitting is vrijwel geheel besteed aan het voorlezen en afleggen van allerlei juridische verklaringen. Zo moest de voorzitter van de driehoofdige rechtbank, president Steenhuis, uitvoerig betogen wat het Nederlandse Openbaar Ministerie allemaal heeft gedaan om die drie andere verdachten op te roepen. Op de eerste dag moest de zitting al kort na het begin een half uur worden onderbroken omdat het internationale tv-signaal op internet door de grote belangstelling blokkeerde en wegviel.
Drie verdachten Igor Girkin, Sergei Doebinsky en de Oekraiener Leonid Kharchenko hebben geprobeerd zich voor de Nederlandse Justitie ‘onbereikbaar’ te houden, maar dat is volgens de Nederlandse rechters onvoldoende gelukt. Zo heeft Nederland via rechtbanken in Rusland en Oekraiene rechtshulpverzoeken gestuurd die door Moskou en Kiev daadwerkelijk te hand zijn genomen.
Verdachte Doebinsky heeft de Nederlandse oproep zelf afgehaald bij een rechtbank in Rusland, omdat hij van de Russische Justitie bericht had gekregen ‘dat hij post moest komen ophalen’. Van de Oekraiener Kharchenko is bekend dat hij gebruik heeft gemaakt van mailadressen en een mobiele app waarmee hem berichten zijn gestuurd, inclusief links naar vertaalde uitnodigingen. De Nederlandse Justitie heeft kunnen registreren dat de Oekraiense verdachte die linkjes daadwerkelijk heeft geopend.
Uit de toelichting van de rechtbank blijkt verder dat Nederlandse functionarissen zelfs hebben proberen te achterhalen of de verdachten daadwerkelijk woonden op hun adres waar ze staan ingeschreven. Alleen in het geval van de Oekraiener bestaat daar geen honderd procent zekerheid over. Wel hebben de drie voortvluchtigen in onderschepte emails en telefoontjes, en zelfs in openlijke media-interviews, laten weten dat ze op de hoogte zijn van ‘hun’ proces.
Op grond van bovenstaande redeneringen is de rechtbank tot de conclusie gekomen dat de drie verdachten Girkin, Doebinsky en Kharchenko ‘afstand hebben gedaan van hun aanwezigheidsrecht’. In dat geval laat de rechtbank ‘eerlijke berechting prevalleren’, en kan het MH17-proces ‘bij verstek worden voortgezet’.
De drie Officieren van Justitie begonnen het voorlezen van hun aanklacht in grote stilte met het noemen van de namen van de 298 omgekomen slachtoffers. In de rechtszaal en in een speciale gastenruimte waren enkele tientallen nabestaanden aanwezig, onder wie enkele Maleisische en Australische. Nederlandse nabestaanden die de media-aandacht bij de rechtbank wilden ontlopen, kwamen bijeen in Nieuwegein.