Niet MH17-schutters maar Poetin in Nederlandse verdachtenbank

De rechtszaak tegen vier verdachten van het neerschieten van vlucht MH17 betekent volgens de Nederlandse premier Mark Rutte nog niet het einde van onderzoek en strafvervolging. Hij noemt de hoorzittingen een heel belangrijke stap om tot waarheidsvinding te komen, maar ook gerechtigheid voor de slachtoffers en hun nabestaanden.

Het strafrechtelijk proces is volgens Rutte een zaak van lange adem en veel geduld. Stap voor stap komen we dichterbij het achterhalen van de waarheid, en bij het opsporen en vervolgen van de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17. Dat blijft volgens Rutte de hoogste prioriteit voor het Nederlandse kabinet. De dood van 298 onschuldige mensen van 17 verschillende nationaliteiten kan en mag niet onbestraft blijven.

Volgens de Nederlandse regeringsleider wordt er nog steeds onderzoek gedaan naar mogelijk nog ándere verdachten van de aanslag. Maandag begint in de extra beveiligde rechtbank op het terrein van de luchthaven Schiphol de rechtszaak tegen de vier eerste verdachten. Daar staan drie Russen en een Oekraïner terecht. Zij zullen vermoedelijk niet zelf op de zittingen aanwezig zijn, en in afwezigheid worden berecht.

Premier Rutte zei vrijdag na afloop van zijn wekelijkse kabinetsvergadering dat Nederland druk op de ketel wil houden. Het begin van de rechtszaak voor een Nederlandse rechtbank zorgt ook weer voor druk en zal volgens premier Rutte in bepaalde landen „ongemak” oproepen. Hij noemde geen landen bij naam, maar aangenomen mag worden dat hij op de Russische president Poetin doelde.

Volgens internationale onderzoekers is het Maleisische passagiersvliegtuig met 298 mensen aan boord, onder wie 196 Nederlanders, neergehaald door een in Rusland gefabriceerde Buk-luchtdoelraket van het Russische leger, en is die lanceerinrichting na het afschieten vanuit Oost-Oekraiens rebellengebied ook weer naar Rusland teruggekeerd. De mannen die nu berecht worden, hebben weliswaar niet zelf de raket afgevuurd (‘op de knop gedrukt’), maar waren verantwoordelijk voor de inzet van het dodelijke wapen.

Nederland heeft Rusland in 2018 aansprakelijk gesteld voor betrokkenheid bij het neerschieten van vlucht MH17. Dat gebeurde samen met Australië. Beide landen hopen zo af te dwingen dat Rusland gaat meewerken aan het onderzoek en de afhandeling van het drama. Hierover wordt intussen met de Russen ‘op diplomatiek niveau’ contact onderhouden. Dat traject staat formeel gezien weliswaar los van het juridische proces dat maandag begint, maar volgens velen staan eigenlijk het Kremlin en de Russische president Poetin in de verdachtenbank.

Moskou en de pro-Russische milities hebben vanaf het allereerste begin op allerlei manieren ontkend en tegengesproken dat ze op enigerlei manier verantwoordelijk of betrokken waren bij het neerschieten van het Maleisische vliegtuig. Zo werd aanvankelijk zelf ontkend dat de MH17 was neergeschoten, en werd nadien ontkend dat er een BUK-raket was afgevuurd. Als de JIT-onderzoekers of de particuliere Bellingcat-onderzoekers daarna Russen hebbmet onweerlegbare bewijzen kwamen, werden door Moskou weer nieuwe rookgordijnen opgetrokken. Daarbij werd aan sommige halve waarheden, hele leugens en ongeloofwaardige ontkenningen tot in het absurdistische vastgehouden.

Als het Kremlin al zou hebben gedacht dat het met ontkenningen, vaagheden, tegenstellingen, agitatie en fake-nieuws de werkelijkheid zou kunnen verhullen, kan nu na zes jaar worden geconstateerd dat de Russen vooral voor zichzelf een onhoudbare Gordiaanse knoop van leugens in elkaar hebben gezet. Eigenlijk hebben ze er vooral zelf voor gezorgd dat niet de echte schutters worden aangeklaagd, maar dat zij vooral het Kremlin en Poetin in de beklaagdenbank hebben gezet.