Het Nederlandse Openbaar Ministerie heeft sterke aanwijzingen dat Rusland het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17 dwarsboomt. Getuigen voelen zich bedreigt en vrezen voor hun leven. Ook zouden Russische geheimagenten geprobeerd hebben computer-inbraak te plegen.
Dat heeft de officier van justitie gezegd op de tweede dag van het strafproces in de zwaarbeveiligde rechtbank op Schiphol begon, zo meldt de Belgische krant De Tijd . ‘De feiten werpen een donkere schaduw over dit onderzoek. Er zijn sterke bewijzen dat Rusland erop gebrand is het te saboteren.’
Vooral het lot van de anonieme getuigen, die voor Rusland belastende verklaringen hebben afgelegd, leidt tot ongerustheid. De officier noemde het ‘een realistisch scenario’ dat de Russische inlichtingendiensten hun identiteit proberen te achterhalen, waardoor hun leven op het spel staat. Hij wees erop dat de Russische inlichtingendiensten eerder al achter enkele moorden op Europese bodem zaten.
In het eerste proces over de gebeurtenissen van juli 2014 staan vier verdachten – drie Russen en een Oekraïner – terecht voor hun betrokkenheid bij het transporteren en in stelling brengen van de Buk-lanceerinstallatie waarmee de Boeing 777 van Malaysian Airlines boven Oost-Oekraïne werd neergehaald. Alle 298 mensen aan boord stierven. De meesten van hen waren Nederlanders.
De vier verdeachten – Igor Girkin, Sergej Doebinski, Oleg Poelatov en Leonid Chartsjenko – riskeren levenslang voor moord en het vernietigen van een vliegtuig, maar worden er niet zelf van beschuldigd de raket te hebben afgevuurd. Dat deden waarschijnlijk onbekende Russische militairen. Geen van de vier verdachten is aanwezig op het proces. Waarschijnlijk houden ze zich op in Rusland, maar dat is niet van plan ze uit te leveren.
Het proces in Nederland kwam er nadat een poging om een VN-tribunaal op te zetten op een Russisch veto in de Veiligheidsraad was gebotst. Wel stemde Rusland in de Veiligheidsraad in met het instellen van een internationaal onderzoek. Op voorstel van Nederland werd een JIT-onderzoeksteam ingesteld van de vijf meest-betrokken landen: Nederlamnd, België, Maleisië, Australië en Oekraïne.
Tot grote woede van Moskou kreeg Rusland geen zitting in dat JIT-team, waarmee de Nederlandse premier Rutte bij voorbaat der Russen in de verdachtenbank zou hebben gezet. Rusland heeft nadien alle onderzoeken en bevindingen van het JIT-onderzoek van de hand gewezen.
Centraal in het proces tegen de vier verdachten staat nu een dossier van 36.000 pagina’s van het Joint Investigation Team. Hun conclusie luidt dat MH17 werd neergeschoten vanaf een Buk-lanceerinstallatie die vanuit Rusland naar Oost-Oekraïne was gebracht.
Rusland verspreidt al sinds het incident allerlei ontkenningen en alternatieve versies van de feiten. Het beweerde lange tijd dat het vliegtuig was neergeschoten door een Oekraïens gevechtsvliegtuig, en fabriceerde daarbij zelfs vervalste satellietbeelden. Later luidde het dat de Oekraïners het toestel hadden neergehaald.