De Russische aanvallen richten zich niet alleen op haveninstallaties en terminals, maar ook op internationale koopvaardijschepen. Verscheidene schepen met landbouwproducten zijn getroffen. Rederijen mijden daardoor steeds vaker Oekraïense havens. Op sommige dagen kwam helemaal geen commercieel schip binnen en is er nauwelijks capaciteit beschikbaar voor nieuwe graantransporten.
Oogst bedreigd
Dat raakt Oekraïne op een moment dat nieuwe oogsten moeten worden afgevoerd. Boeren en landbouwbedrijven bereiden zich daarom voor om graan langer op te slaan. Het land heeft momenteel nog voldoende opslagruimte, maar het tekort aan silo- en opslagcapaciteit kan tegen het einde van de herfst oplopen tot 11 miljoen ton.
Over land
Kyiv probeert daarom meer graan over land uit te voeren. Daarbij wordt opnieuw naar Polen gekeken. Oekraïne wil landbouwproducten per spoor en over de weg naar onder meer de noordelijke Poolse Oostzee-havens Gdańsk, Szczecin, Świnoujście en Gdynia vervoeren. Kyiv benadrukt dat het graan uitsluitend via Polen naar landen buiten de Europese Unie wordt doorgevoerd.
Promotion
Een andere mogelijkheid loopt via Moldavië. Oekraïne onderhandelt met Chisinau over lagere spoortarieven voor graan dat via Moldavië naar de Roemeense haven Constanza wordt vervoerd. Deze route zou jaarlijks maximaal 4,5 miljoen ton kunnen verwerken, ongeveer 10 procent van de Oekraïense landbouwexport. Ook andere alternatieve routes worden onderzocht.
Binnenvaart
Maar ook rond de route naar Constanza ontstaan problemen. Door opeenvolgende hittegolven en gebrek aan regen staat het water in de Donau historisch laag. Binnenvaartschepen kunnen daardoor minder zwaar worden beladen. Dat vermindert het aantal transporten, veroorzaakt langere wachttijden en drijft de kosten voor vervoer naar de Roemeense haven verder op.
De alternatieven kunnen de havens aan de Zwarte Zee bovendien niet volledig vervangen. De combinatie van spoorverbindingen en de Donau kan slechts ongeveer een derde verwerken van wat via de Oekraïense Zwarte Zee-havens kan worden vervoerd. Oekraïne blijft daarom herstel van de maritieme exportroute als belangrijkste doel beschouwen.
Financiële steun
De problemen treffen ook de financiële positie van boeren. Oekraïne heeft de Europese Unie om 220 miljoen euro steun gevraagd voor kleine en middelgrote landbouwbedrijven. De overheid wil daarmee onder meer goedkope landbouwleningen ondersteunen. Tegelijk wordt gezocht naar extra tijdelijke opslagmogelijkheden om te voorkomen dat een deel van de oogst verloren gaat.
De strijd om de handelsroutes gaat ondertussen in beide richtingen. Oekraïne heeft zijn aanvallen op Russische havens, schepen, graanterminals en olie-installaties rond de Zwarte Zee en de Zee van Azov uitgebreid. Daardoor ondervindt ook de Russische export steeds meer hinder en breidt de oorlog om de logistieke routes zich verder uit.