VS maakt weg vrij voor terugkeer van Taliban in Afghaanse regering

De militairen van de Verenigde Staten en de NAVO kunnen binnen veertien maanden uit Afghanistan worden teruggetrokken. Dit hebben de Amerikaanse en Afghaanse regering in een gezamenlijke verklaring laten weten. De VS en de Taliban hebben na anderhalf jaar onderhandelingen een basisakkoord gesloten om op den duur te komen tot een vredesregeling in Afghanistan.

Het nu in Dubai gesloten verdrag is niet ondertekend door de Afghaanse regering. Het is de bedoeling dat er in Kaboel onderhandelingen op gang gaan komen tussen de Taliban en de Afghaanse regering, zodat er uiteindelijk één gezamenlijk Afghaans bewind komt. Een van de eerste stappen op weg naar vrede zou de terugtrekking van de eerste 8600 Amerikaanse militairen zijn binnen 135 dagen vanaf de ondertekening van het akkoord.

VN-chef António Guterres heeft een basisakkoord tussen de VS en de Taliban verwelkomd. Hij heeft daarbij beklemtoond dat de overeenkomst tot gevolg moet hebben dat het geweld in het land nu beperkt blijft. De Taliban en de VS hebben in Qatar een overeenkomst gesloten die moet gaan leiden tot een vredesregeling voor Afghanistan.

De EU heeft de ondertekening als “belangrijke eerste stappen” begroet. Ook de Nederlandse minister Blok (Buitenlandse Zaken) betitelde het als “een eerste stap naar vrede”. De Amerikaanse president Trump heeft de ondertekening van het basisakkoord toegejuicht als „het begin van het einde van Amerika’s langste oorlog”.

Trump die weinig op heeft met buitenlandse militaire interventies, is in zijn nopjes met dit mogelijke succes in het buitenlandbeleid. In oktober 2001 vielen de Amerikanen Afghanistan binnen. Ze gingen de strijd aan met de Taliban, die onderdak zou hebben verschaft aan terreurorganisatie al-Qaida, verantwoordelijk voor de aanslagen van 11 september. Bij de oorlog in Afghanistan vonden sinds 2001 150.000 Afghanen en ruim 2400 Amerikaanse soldaten de dood. 1100 NAVO-militairen kwamen om, onder wie ook 25 Nederlanders.

De Nederlandse journaliste en Afghanistan-kenner Bette Dam ziet de nu gesloten overeenkomst ook als een mogelijk begin van een nieuwe periode. Zij heeft de onderhandelingen in Dubai van dichtbij gevolgd. De Amerikanen zien de Taliban als een groep die altijd al-Qaida heeft gesteund. Veel Amerikanen zeggen dat de Taliban ook met 9/11 te maken had, maar dat is niet zo. De Taliban is volgens haar veel meer een pro-westerse groep dan velen denken. Ze bevechten al een heel lange tijd de militante en fundamentalistische IS.

De Verenigde Staten laten de Afghaanse politiek vanaf nu met rust, en zullen de sancties tegen Talibanleiders opheffen. De vraag is hoe het land in de toekomst bestuurd gaat worden. De huidige regering heeft geen handtekening onder het akkoord gezet.

“De Taliban willen graag een puur islamitische staat, een islamitisch emiraat”, zegt Bette Dam. “Wat je veel hoort is dat het best wel eens een soort Iran kan worden. Het is volgens Dam nog veel te vroeg om het akkoord nu al ‘historisch’ te noemen. “Veel hangt ervan af of de huidige Afghaanse regering met de Taliban gaat onderhandelen. Die groepen staan verder uit elkaar dan ooit.”